Có trong tay vài tỷ đồng, vì sao nhiều người vẫn trắng tay sau vài năm?

Tại talkshow "Quy hoạch sông Hồng cần bảo đảm người dân ra nơi ở mới có cuộc sống tốt hơn", GS. Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam cho biết ông đã cảnh báo về rủi ro này từ hơn 15 năm trước, dựa trên phản ánh từ nhiều địa phương.

Theo ông, những hộ gia đình vốn chưa từng cầm trong tay quá 10 triệu đồng nhưng đột ngột nhận được vài tỷ đồng thường gặp khó khăn trong việc quản lý và sử dụng số tiền đó. Nhiều trường hợp dẫn đến chi tiêu quá mức, mua sắm xa xỉ, cờ bạc, rượu chè hoặc thất thoát tài sản do không biết cách làm kinh tế.

Để khắc phục tình trạng này, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng cần thay đổi phương thức chi trả bồi thường theo từng giai đoạn thay vì thanh toán một lần. Đồng thời, cơ quan chức năng cần hỗ trợ người dân xây dựng sinh kế mới, hướng dẫn phát triển kinh tế bền vững như mô hình trang trại hoặc các hoạt động sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.

Ngay tại quê hương Gia Lâm, GS. Đặng Hùng Võ cho biết ông đã trực tiếp chứng kiến những thay đổi của nông thôn sau khi Nhà nước thu hồi đất. Mặc dù đời sống vật chất của người dân trở nên khá giả hơn khi được bồi thường khoảng 1 triệu đồng/m2 đất nông nghiệp, nhưng những giá trị tinh thần và cảnh quan đặc trưng của làng quê dần biến mất. Thay vào đó là những ngôi nhà cao tầng mọc san sát nhưng chưa được quản lý theo các tiêu chuẩn đô thị.

Theo ông, hiện nay chúng ta mới chủ yếu quan tâm đến thị trường bất động sản dưới góc độ vật chất, trong khi chưa chú trọng đúng mức đến các yếu tố kiến trúc, văn hóa và lịch sử - những thành tố quan trọng tạo nên bản sắc đô thị.

GS. Đặng Hùng Võ cũng lưu ý rằng tại nhiều quốc gia, việc bồi thường không chỉ tính đến giá trị đất đai mà còn bao gồm cả những tổn thất về tinh thần. Chẳng hạn, việc người dân bị mất ngủ do ảnh hưởng từ quá trình thi công dự án cũng có thể được xem xét bồi thường. Chính vì vậy, các nước thường rất thận trọng khi áp dụng cơ chế Nhà nước thu hồi đất.