Chuỗi 19 đảo nhỏ – “pháo đài nổi” giúp Iran siết yết hầu Eo biển Hormuz

Trong bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel leo thang sang tháng thứ hai, Iran dù chịu tổn thất đáng kể về nhân sự và hạ tầng vẫn nắm giữ một “át chủ bài” chiến lược: quyền kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất toàn cầu.

“Nút thắt” 20% dầu thế giới

Trước khi xung đột nổ ra, eo biển Hormuz – dài khoảng 160 km – đảm nhận việc vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô giao dịch toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ khi chiến dịch không kích bắt đầu từ ngày 28/2, lưu lượng tàu qua khu vực này đã giảm mạnh, khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung lắc.

Ở điểm hẹp nhất, eo biển chỉ rộng khoảng 34 km, nhưng tàu thuyền thực tế chỉ di chuyển qua 2 luồng hàng hải, mỗi luồng rộng khoảng 3 km. Điều này khiến tuyến đường trở thành “điểm nghẽn” cực kỳ nhạy cảm – nơi chỉ cần một lực lượng kiểm soát hiệu quả cũng đủ gây gián đoạn quy mô lớn.

19 hòn đảo – “tàu sân bay tự nhiên” của Iran

Theo các chuyên gia quân sự, Tehran đã biến 19 hòn đảo quanh eo biển thành một mạng lưới phòng thủ – tấn công liên hoàn, được ví như “chuỗi pháo đài nổi”.

Các đảo này được triển khai:

Nhờ đó, Iran không chỉ theo dõi mà còn có thể tác động trực tiếp đến mọi tàu đi qua Hormuz.

Những “mắt xích” chiến lược then chốt

Đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu

Dù nằm cách eo Hormuz hàng trăm km, Kharg xử lý tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Đây là “trái tim năng lượng” của Tehran, từng trở thành mục tiêu trong các cuộc không kích, nhưng hạ tầng dầu mỏ vẫn chưa bị tê liệt hoàn toàn.

Đảo Qeshm – trung tâm quân sự và hậu cần

Là hòn đảo lớn nhất khu vực, Qeshm đóng vai trò xương sống trong hệ thống kiểm soát Hormuz: Căn cứ hải quân quy mô lớn; Hệ thống tên lửa đặt trong hầm ngầm; Điểm xuất khẩu dầu; Nhà máy khử mặn quan trọng.

Các đảo nhỏ xung quanh, bao gồm Đảo Hormuz và Đảo Kish, tạo thành vành đai phòng thủ dày đặc.

Đảo Larak – “trạm kiểm soát vô hình”

Bề ngoài là đảo hoang, nhưng Larak lại giữ vai trò then chốt trong giám sát: Hệ thống gây nhiễu vệ tinh (nguồn gốc Nga); Điểm theo dõi luồng tàu; Căn cứ tàu tấn công nhanh mang tên lửa.

Các chuyên gia nhận định Larak chính là “trục vận hành” của toàn bộ hệ thống kiểm soát hàng hải của Iran.

Đảo Abu Musa và quần đảo Tunb

Cùng với Greater Tunb và Lesser Tunb, các đảo này nằm ngay giữa hai tuyến hàng hải chính. Việc kiểm soát từ năm 1971 giúp Iran duy trì vị trí chiến lược để giám sát và can thiệp trực tiếp vào dòng chảy tàu dầu.

Khi tàu dầu phải “xin phép” để đi qua

Từ khi xung đột bùng phát, hành vi vận tải qua Hormuz đã thay đổi rõ rệt:

Điều này cho thấy Iran có thể đang thiết lập một cơ chế kiểm soát thực tế đối với tuyến hàng hải quốc tế.

Thế bế tắc của thị trường năng lượng

Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn, giá dầu toàn cầu đã biến động mạnh, vượt các ngưỡng quan trọng. Với vị thế là “người gác cổng” Hormuz, Iran có thể gây áp lực không chỉ với đối thủ quân sự mà còn với toàn bộ thị trường năng lượng.

Các chuyên gia nhận định, để “mở khóa” eo biển, Mỹ hoặc đồng minh có thể buộc phải: Đàm phán trực tiếp với Iran Hoặc kiểm soát các đảo chiến lược. Tuy nhiên, cả hai kịch bản đều tiềm ẩn rủi ro leo thang xung đột.

Chuỗi 19 hòn đảo không chỉ là lợi thế địa lý mà đã được Iran biến thành hệ thống kiểm soát quân sự hoàn chỉnh, đủ sức chi phối một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới.

Chừng nào Tehran còn giữ được “chuỗi pháo đài” này, eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn chiến lược, và thị trường năng lượng toàn cầu sẽ còn đối mặt với những cú sốc khó lường.