Chứng khoán sống khỏe nhờ cho vay?

Bất chấp mặt bằng lãi suất cho vay vọt lên ngưỡng 13-14%/năm, cuộc đua tăng vốn để nới trần đòn bẩy đang biến các công ty chứng khoán thành những "đại ngân hàng" có quy mô cho vay vượt mặt nhiều nhà băng nhỏ.

Cho vay ký quỹ đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nhiều công ty chứng khoán. Nếu trước đây môi giới là nguồn thu chủ lực thì nay hoạt động cho vay margin đã vươn lên giữ vai trò "gà đẻ trứng vàng", đóng góp từ 40-60% doanh thu tại không ít doanh nghiệp.

Theo báo cáo tài chính quý I/2026, tổng doanh thu từ hoạt động cho vay của khối công ty chứng khoán đạt hơn 11.200 tỷ đồng, tăng 8% so với quý trước và thiết lập mức cao nhất từ trước đến nay. Tỷ trọng doanh thu cho vay cũng tăng lên 36%, vượt xa mặt bằng dưới 30% của các năm trước.

Tính đến cuối tháng 3, tổng dư nợ cho vay toàn ngành đạt gần 423.700 tỷ đồng, cao nhất lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong đó, khoảng 415.000 tỷ đồng là dư nợ margin, tăng thêm gần 9.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025.

Đến nay, thị trường đã có 15 công ty chứng khoán sở hữu dư nợ cho vay trên 10.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, quy mô cho vay của TCBS, SSI, VPBankS, VPS và HSC đều vượt mốc 1 tỷ USD, thậm chí lớn hơn dư nợ tín dụng của một số ngân hàng thương mại quy mô nhỏ.

TCBS tiếp tục dẫn đầu với dư nợ cho vay hơn 44.100 tỷ đồng. SSI xếp thứ hai với 36.600 tỷ đồng, trong khi VPBankS bám sát phía sau với gần 35.900 tỷ đồng.

Nổi bật nhất là VPS khi tăng mạnh dư nợ từ 22.100 tỷ đồng lên khoảng 30.000 tỷ đồng chỉ sau một quý, qua đó vượt HSC để vươn lên vị trí thứ tư toàn ngành.

Không chỉ mở rộng quy mô cho vay, các công ty chứng khoán còn ghi nhận mức lợi nhuận ấn tượng từ hoạt động này.

Quý I/2026, VPBankS đạt doanh thu 2.871 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần cùng kỳ, trong đó riêng lãi cho vay đóng góp hơn 880 tỷ đồng. TCBS thu về 1.228 tỷ đồng từ margin, chiếm 44% tổng doanh thu. SSI cũng ghi nhận hơn 1.050 tỷ đồng doanh thu từ hoạt động cho vay.

Tại nhiều công ty chứng khoán lớn khác, nguồn thu từ margin hiện đóng góp khoảng 30% doanh thu, trở thành trụ cột lợi nhuận bên cạnh tự doanh và ngân hàng đầu tư.

Cuộc đua tăng vốn chưa dừng lại

Theo các chuyên gia, thanh khoản thị trường cải thiện cùng nhu cầu sử dụng đòn bẩy cao của nhà đầu tư đang tạo điều kiện để dư nợ margin tiếp tục mở rộng.

Hoạt động IPO sôi động, kỳ vọng nâng hạng thị trường và dòng vốn mới đổ vào chứng khoán cũng là những yếu tố hỗ trợ đà tăng trưởng của mảng cho vay.

Dù vậy, tốc độ tăng dư nợ margin đã phần nào chậm lại so với các giai đoạn bùng nổ trước đây khi nhà đầu tư thận trọng hơn với đòn bẩy tài chính. Bên cạnh đó, lãi suất margin hiện đã tăng lên khoảng 13-14%/năm, cao hơn đáng kể so với mặt bằng năm trước.

Trong bối cảnh dư nợ cho vay không được vượt quá hai lần vốn chủ sở hữu theo quy định, các công ty chứng khoán đang đẩy mạnh tăng vốn nhằm mở rộng "room" cho vay và nâng sức cạnh tranh.

Nhiều chuyên gia nhận định cuộc đua tăng vốn sẽ còn tiếp diễn trong các quý tới. Khi các thương vụ IPO lớn hoàn tất và kế hoạch tăng vốn được triển khai, dư địa mở rộng hoạt động cho vay của ngành chứng khoán vẫn còn rất lớn.