Chứng khoán giảm sốc, margin hơn 400.000 tỷ: Có xảy ra bán giải chấp hàng loạt?

VN-Index đã mất gần 300 điểm so với đỉnh đầu năm, khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại nguy cơ bán giải chấp cổ phiếu diện rộng khi dư nợ margin toàn thị trường ở mức kỷ lục. Tuy nhiên, chuyên gia từ Chứng khoán KB Việt Nam cho rằng khả năng xảy ra làn sóng giải chấp ồ ạt hiện không quá cao.

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào tháng 3 với những biến động mạnh khi VN-Index liên tục giảm sâu trong những phiên đầu tháng. Chỉ riêng phiên sáng 9/3, chỉ số tiếp tục lao dốc ngay từ đầu phiên, kéo tổng mức giảm từ đầu tháng lên gần 230 điểm. Thanh khoản cũng tăng vọt khi giá trị khớp lệnh trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) bình quân khoảng 42.000 tỷ đồng mỗi phiên, cao hơn khoảng 1,5 lần so với mức trung bình 20 tuần. Diễn biến này khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên hoảng loạn và dấy lên lo ngại về rủi ro bán giải chấp cổ phiếu trên diện rộng.

Theo ông Tạ Việt Dự – Giám đốc Trung tâm Khách hàng cao cấp của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), cú giảm mạnh của thị trường phần lớn xuất phát từ cú sốc bên ngoài khi giá dầu thế giới tăng vọt. Trong phiên sáng 9/3, giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng, tạo khoảng trống tăng giá lớn và kéo theo làn sóng bán tháo trên nhiều thị trường chứng khoán châu Á.

Giá năng lượng tăng mạnh làm dấy lên lo ngại về chi phí logistics, áp lực tỷ giá và nguy cơ giá hàng hóa leo thang. Những yếu tố này có thể khiến lạm phát quay trở lại, buộc các ngân hàng trung ương trên thế giới phải duy trì chính sách tiền tệ thận trọng hơn, thậm chí thắt chặt dòng tiền. Khi đó, dòng vốn đầu tư vào các thị trường tài sản rủi ro như chứng khoán có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Tuy vậy, vị chuyên gia cho rằng phản ứng của nhà đầu tư hiện nay có phần thái quá. Ông dẫn lại sự kiện liên quan đến chính sách thuế đối ứng của Mỹ vào tháng 4/2025, thời điểm VN-Index cũng từng giảm khoảng 220–230 điểm chỉ trong một tuần giao dịch. Sau cú điều chỉnh mạnh này, thị trường đã nhanh chóng phục hồi và năm 2025 thậm chí trở thành một trong những năm tăng trưởng mạnh của chứng khoán Việt Nam.

Trong kịch bản hiện tại, ông Dự nhận định chỉ số có thể tiếp tục điều chỉnh để tìm điểm cân bằng quanh vùng 1.600 ± 20 điểm. Sau phiên giảm mạnh ngày 9/3, thị trường có thể còn chịu áp lực trong một đến hai phiên kế tiếp. Tuy nhiên, dư địa giảm sâu không còn nhiều khi chỉ số đã mất gần 300 điểm so với vùng đỉnh hơn 1.900 điểm thiết lập vào giữa tháng 1/2026.

Nếu VN-Index xuyên thủng mốc 1.600 điểm, mức điều chỉnh sẽ còn sâu hơn cú sốc thuế quan năm 2025. Tuy nhiên, trong trường hợp đó, cơ hội giải ngân dài hạn có thể mở ra đối với nhà đầu tư kiên nhẫn.

Một vấn đề khác được thị trường đặc biệt quan tâm là rủi ro bán giải chấp khi giá cổ phiếu giảm mạnh. Theo ông Dự, áp lực này có thể xuất hiện trong ngắn hạn, nhưng khả năng xảy ra làn sóng bán giải chấp diện rộng không quá cao.

Dù dư nợ margin toàn thị trường vào cuối năm 2025 đã vượt 400.000 tỷ đồng – mức kỷ lục, song tỷ lệ cho vay tại nhiều công ty chứng khoán lớn vẫn nằm trong ngưỡng an toàn, khoảng một lần vốn chủ sở hữu. Điều này giúp giảm nguy cơ xảy ra tình trạng bán giải chấp ồ ạt trên diện rộng.

Trong bối cảnh thị trường biến động mạnh, chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư nên chủ động hạ tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tài chính xuống mức an toàn. Đồng thời, nhà đầu tư có thể cân nhắc chiến lược tích lũy từng phần đối với các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng tăng trưởng tích cực trong năm 2026, thay vì phản ứng theo tâm lý hoảng loạn ngắn hạn của thị trường.