Chứng khoán biến động mở ra cơ hội đầu tư 'giá rẻ'

Theo chuyên gia, chứng khoán biến động mạnh như hiện nay là lúc có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu có sức khỏe tốt với định giá thấp.

Chứng khoán trải qua một tuần rung lắc mạnh. VN-Index giảm hơn 47 điểm, tuần điều chỉnh thứ 4 liên tiếp. Độ rộng thị trường trong tuần nghiêng hẳn về bên tiêu cực. Ngoại trừ nhóm khu công nghiệp, xây dựng phục hồi nhẹ sau giai đoạn suy giảm, hầu hết nhóm ngành khác đều giảm điểm. Chịu áp lực điều chỉnh mạnh là các cổ phiếu bất động sản, viễn thông, công nghệ, điện, bảo hiểm, bán lẻ, thép, chứng khoán... Thanh khoản luôn duy trì mức thấp, khối lượng giao dịch giảm 3 tuần liên tiếp.

Trong buổi hội thảo gần đây của đơn vị tư vấn và ủy thác đầu tư FinSuccess, các chuyên gia cho rằng diễn biến thị trường chứng khoán gần đây, nhất là ở phiên điều chỉnh gần 50 điểm vào đầu tuần, khiến tâm lý nhà đầu tư không tránh khỏi xáo động và lo lắng. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của FinSuccess, chính những giai đoạn "khắc nghiệt" này lại là lúc thị trường bộc lộ những cơ hội đầu tư giá trị mà trong điều kiện bình thường rất khó tìm thấy.

CEO Nguyễn Thành Trung nhận định: "Suốt 10 năm làm nghề của mình, tôi thấy đây là giai đoạn có nhiều cơ hội đầu tư với định giá thấp, trong khi nội tại của doanh nghiệp rất tốt".

Một trong những luận điểm cốt lõi mà các chuyên gia nhấn mạnh là sự lệch pha giữa giá cổ phiếu và giá trị thực của doanh nghiệp. Trong khi điểm số chung có thể đi ngang hoặc giảm do tác động của một vài mã lớn, chất lượng nội tại của phần lớn cổ phiếu đã thay đổi đáng kể. Thống kê của FinSuccess cho thấy đã xuất hiện rất nhiều mã có mức định giá "cực kỳ hấp dẫn". Cụ thể, số lượng cổ phiếu có chỉ số P/E (giá trị trường trên lợi nhuận mỗi cổ phiếu) dưới 10 lần và P/B (giá thị trường trên giá trị sổ sách) dưới 1 lần hiện chiếm tới gần 50% trên toàn thị trường.

Điều này cho thấy thị trường đang bước vào một giai đoạn mà phần lớn tài sản được "rao bán" với mức chiết khấu sâu. Các chuyên gia chỉ ra rằng từ vùng đỉnh năm 2022 đến nay, trong khi lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp đã tăng trưởng gấp 3 lần, giá cổ phiếu lại quay về vùng định giá thấp lịch sử.

Quan điểm tương tự cũng được các nhóm phân tích khác nêu ra gần đây. Trong báo cáo chiến lược thị trường nửa cuối năm, SSI Research dẫn dữ liệu lịch sử cho thấy các giai đoạn chịu áp lực vĩ mô và biến động mạnh của thị trường thường mở ra những chu kỳ đầu tư có mức sinh lời hấp dẫn.

Cụ thể, cả năm 2011 và 2022 đều ghi nhận áp lực hệ thống ở mức cao, bao gồm lạm phát tăng mạnh, thắt chặt tiền tệ, rủi ro địa chính trị gia tăng và thanh khoản suy giảm. Tuy nhiên, ở cả hai chu kỳ, nhịp phục hồi sau đó đều mạnh. VN-Index tăng 60-80% trong cả hai giai đoạn 2012-2014 và 2023-2025, qua đó tạo ra mức gia tăng tài sản đáng kể cho các nhà đầu tư tích lũy vị thế trong giai đoạn điều chỉnh.

Bối cảnh năm 2026 hiện mang nhiều đặc điểm bất lợi quen thuộc của các chu kỳ trước, bao gồm lãi suất gia tăng, áp lực lạm phát và bất định địa chính trị quốc tế ở mức cao. Dù vậy, nền tảng vĩ mô hiện tại được SSI Research đánh giá là có sức chống chịu tốt hơn đáng kể so với các giai đoạn trước, nhờ gánh nặng nợ công thấp hơn rõ rệt, cấu trúc nền kinh tế đa dạng hơn và tiến trình cải cách pháp lý cũng như thị trường vốn tiếp tục được duy trì. Nhóm phân tích cho rằng áp lực của thị trường hiện tại vẫn trong tầm kiểm soát và ít mang tính hệ thống hơn so với các giai đoạn từng mở đường cho các nhịp phục hồi trước đây.

"Đối với nhà đầu tư có tầm nhìn trung và dài hạn, năm 2026 có thể trở thành một giai đoạn tích lũy quan trọng, khi biến động ngắn hạn đang che lấp các vùng định giá hấp dẫn hơn", báo cáo viết.

SSI Research cũng dự báo dư địa tăng giá có thể dần mở ra khi điều kiện tiền tệ bớt thắt chặt, tăng trưởng lợi nhuận trở lại quỹ đạo bình thường hơn và các động lực cấu trúc, bao gồm chu kỳ nâng hạng thị trường, bắt đầu phát huy tác động rõ rệt hơn.

Trong buổi hội thảo, ông Vũ Thành Huy - Trưởng phòng Quản lý danh mục đầu tư - phân tích xác suất thành công khi giải ngân ở vùng giá hiện tại dựa trên các mô hình thống kê định lượng về độ lệch chuẩn (standard deviation). Kết quả cho thấy định giá thị trường đang nằm dưới mức -1 độ lệch chuẩn, một vùng mà trong quá khứ chỉ xảy ra khoảng 15% thời gian. Trong xác suất, tỷ lệ này có thể hiểu là có đến 85% khả năng giá sẽ tăng trở lại, trong khi chỉ còn khoảng 15% khả năng giá có thể giảm xuống thấp hơn.

Về rủi ro giảm giá (downside risk), chuyên gia nhận định rằng trong kịch bản xấu nhất, thị trường có thể giảm thêm khoảng 10%. Tuy nhiên, khi đặt 10% rủi ro này cạnh tiềm năng tăng trưởng (upside) từ 25-50% của nhiều cổ phiếu tốt, tỷ lệ rủi ro trên lợi nhuận đã trở nên "vô cùng xứng đáng để hành động".

Thay vì cố gắng dự báo chính xác những biến động ngắn hạn đầy tính may rủi, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư nên giữ vững vị thế hiện tại. Ông Trung khẳng định quan điểm "stay invested" (tập trung vào đầu tư). Lý do của chiến lược này là vì tâm lý thị trường rất khó đoán định và có thể thay đổi nhanh chóng. Nếu nhà đầu tư rời bỏ thị trường để chờ đợi mọi thứ ổn định, họ thường sẽ bỏ lỡ vùng giá tốt nhất.

Tuy nhiên, quan điểm trên không đồng nghĩa với việc khuyến nghị giải ngân không chắt lọc. Trong giai đoạn biến động mạnh, việc lựa chọn cổ phiếu không nên dàn trải mà cần cô đọng vào những doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt và thanh khoản cao. Danh mục được các chuyên gia ưu tiên tập trung vào nhóm VN30 - những doanh nghiệp có khả năng chịu đựng khó khăn tốt và sẽ là nhóm hồi phục mạnh hơn khi dòng tiền thông minh quay trở lại.

Báo cáo vừa phát hành của Chứng khoán Beta (BSI) cũng cho rằng nhà đầu tư trung và dài hạn có thể kiên nhẫn với các vị thế có tầm nhìn tương tự. Đồng thời, nhà đầu tư có thể cân nhắc tích lũy cổ phiếu của những doanh nghiệp có nền tảng vững chắc, triển vọng tăng trưởng trong nửa cuối năm và đang ở những vùng giá có biên độ an toàn tốt.

Biến động ngắn hạn, dù gây ra những đau đớn nhất thời về mặt con số trên tài khoản, nhưng chính là "bộ lọc" để loại bỏ những nhà đầu tư thiếu kiên nhẫn và mở ra cánh cửa cho những người nhìn thấy giá trị dài hạn. "Nếu kiên nhẫn trong giai đoạn này, đến lúc tâm lý thị trường thay đổi, nhà đầu tư có thể là người có hiệu suất cao nhất," CEO FinSuccess nêu quan điểm.