Chủ tịch Fed cảnh báo Gen Z: Không làm chủ AI, bạn sẽ bị đào thải

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm rung chuyển thị trường lao động toàn cầu, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã đưa ra lời khuyên đáng chú ý dành cho thế hệ trẻ: đừng chọn cách phòng thủ, hãy chủ động tận dụng công nghệ để nâng cao năng suất.

Phát biểu trước gần 400 sinh viên tại Đại học Harvard, ông Powell thừa nhận Gen Z đang bước vào một thị trường việc làm đầy thách thức. Tốc độ tạo việc làm mới đang chậm lại, trong khi AI lại phát triển với tốc độ “bùng nổ”, khiến nhiều vị trí từng là bệ phóng cho sinh viên mới ra trường dần trở nên khan hiếm.

AI: Mối đe dọa hay “đòn bẩy năng suất”?

Theo người đứng đầu Fed, AI chắc chắn đang gây xáo trộn mạnh mẽ, nhưng không nên bị nhìn nhận như một mối đe dọa tuyệt đối. Ngược lại, những ai biết khai thác công nghệ sẽ có lợi thế vượt trội.

Từ trải nghiệm cá nhân, ông Powell cho biết các mô hình ngôn ngữ lớn đã giúp ông nâng cao đáng kể hiệu quả công việc, đặc biệt trong việc tiếp cận và xử lý thông tin nhanh chóng.

“AI có thể trở thành một đòn bẩy năng suất mạnh mẽ nếu chúng ta biết cách sử dụng,” ông nhấn mạnh.

Ông cũng ví AI như một “phiên bản hiện đại của máy dệt” – một công nghệ từng gây gián đoạn lớn trong lịch sử, nhưng về lâu dài lại góp phần nâng cao mức sống và tạo ra những ngành nghề mới.

Doanh nghiệp “lạnh lùng” trước bài toán chi phí

Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động lại đang diễn biến khắc nghiệt hơn. Nhiều doanh nghiệp Mỹ đã và đang đẩy mạnh cắt giảm nhân sự, đặc biệt ở các vị trí có thể tự động hóa.

Thuật ngữ “AI washing” – được Sam Altman nhắc đến – phản ánh xu hướng các công ty tận dụng làn sóng AI như một lý do để tinh giản bộ máy.

Báo cáo Workmonitor của Randstad cho thấy nhu cầu tuyển dụng các vị trí liên quan đến “AI agent” đã tăng tới 1.587%, phản ánh sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cấu trúc kỹ năng của thị trường lao động.

Trong khi đó, khoảng cách kỳ vọng giữa doanh nghiệp và người lao động ngày càng lớn. Dù 95% doanh nghiệp tin rằng AI sẽ thúc đẩy tăng trưởng, chỉ 51% người lao động chia sẻ sự lạc quan này.

Nghịch lý tâm lý của Gen Z

Một khảo sát của Quinnipiac University cho thấy 70% người Mỹ tin rằng AI sẽ làm thu hẹp cơ hội việc làm. Tuy nhiên, Gen Z lại tỏ ra ít bi quan hơn so với các thế hệ khác.

Chỉ 26% Gen Z lo ngại bị mất việc – thấp hơn mức 34% của thế hệ Millennials. Tỷ lệ “rất lo lắng” cũng chỉ ở mức 7%, cho thấy tâm thế sẵn sàng thích nghi và học hỏi.

Dù vậy, nghịch lý nằm ở chỗ: Gen Z lại là nhóm cảm nhận rõ nhất tác động trực tiếp của AI trong công việc hằng ngày. Khi chatbot và tự động hóa ngày càng phổ biến, họ chính là những người đối mặt trực diện với sự thay đổi.

Bài toán chưa có lời giải

Thị trường lao động toàn cầu hiện không chỉ chịu áp lực từ công nghệ mà còn bị chi phối bởi những biến động kinh tế và thương mại.

AI đang tạo ra một nghịch lý: vừa mở ra cơ hội mới, vừa đe dọa các công việc truyền thống. Câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ – liệu AI sẽ thay thế con người, hay chỉ đang tái định hình thị trường việc làm?

Ngay cả Jerome Powell cũng không đưa ra câu trả lời cụ thể về thời gian hay mức độ tác động. Tuy nhiên, ông thẳng thắn thừa nhận: “Có thể sẽ có một giai đoạn khó khăn – và có lẽ chúng ta đang ở trong giai đoạn đó.”

Trong bối cảnh đó, lời khuyên “ngược bão” của ông dành cho Gen Z trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết: thay vì né tránh, hãy học cách làm chủ AI – bởi đó có thể chính là chìa khóa để tồn tại và bứt phá trong tương lai.