Chờ đợi màn chào sân của các 'ông lớn' IPO tỷ USD

Thị trường chứng khoán Việt Nam được dự báo sẽ bước vào làn sóng IPO lớn thứ ba từ năm 2025, với nhiều thương vụ tỷ USD trải rộng ở các lĩnh vực tiêu dùng, tài chính, công nghệ và bán lẻ. Nhờ nền kinh tế ổn định, chính sách nới lỏng và triển vọng nâng hạng thị trường, hoạt động IPO được kỳ vọng bùng nổ, trong đó nhóm chứng khoán sẽ dẫn đầu cuộc đua huy động vốn.

Sau quãng trầm lắng kéo dài, thị trường IPO đang được kích hoạt trở lại với loạt thương vụ tỷ USD trải rộng từ tài chính, năng lượng đến công nghệ. Năm 2025 được kỳ vọng sẽ mở ra chu kỳ huy động vốn mới, nơi chất lượng doanh nghiệp và quy mô phát hành cùng tạo nên sức bật cho thị trường.

Theo Chứng khoán VNDIRECT, thị trường vốn Việt Nam đang chuẩn bị bước vào Làn sóng IPO lớn thứ ba trong lịch sử, một sự kiện được dự báo sẽ bùng nổ mạnh mẽ từ năm 2025 sau giai đoạn dài trầm lắng. Làn sóng này mang tính chất hoàn toàn khác biệt so với hai chu kỳ trước:

Làn sóng I (2007): Tập trung vào cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước như VCB, BVH, DPM. Giai đoạn này chủ yếu giải quyết vấn đề tái cơ cấu sở hữu, trong khi các tiêu chuẩn quản trị và chính sách thị trường còn ở mức sơ khai.

Làn sóng II (2017 – 2018): Được coi là thời kỳ hoàng kim khi có sự song hành của thoái vốn Nhà nước (POW, BSR) và sự trỗi dậy mạnh mẽ, bùng nổ quy mô của các tập đoàn tư nhân hàng đầu (Vinhomes, Techcombank, HDBank).

Làn sóng III (Từ 2025): Kỷ nguyên của các "Bom tấn" chất lượng

Lần tái xuất này được kỳ vọng sẽ đưa một danh mục thương vụ chất lượng cao lên sàn, trải rộng trên nhiều lĩnh vực cốt lõi của nền kinh tế, bao gồm Tiêu dùng (Highland, Golden Gate), Dịch vụ tài chính (TCBS, F88), Công nghệ (Misa, MoMo) và Bất động sản (Viettel IDC).

Sự trở lại này được củng cố bởi 7 động lực vĩ mô và thể chế then chốt:

Nền kinh tế vĩ mô ổn định và chính sách tiền tệ nới lỏng trong nước và quốc tế.

Kỳ vọng nâng hạng thị trường lên thị trường mới nổi thứ cấp (FTSE Russell).

Hoàn thiện chính sách quản trị giúp doanh nghiệp IPO được chuẩn hóa tốt hơn.

Tháo gỡ các quy định về room ngoại và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển đổi (free-float).

Củng cố quy định thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước.

Rút ngắn thủ tục hành chính và bảo vệ tốt hơn quyền lợi nhà đầu tư hậu IPO.

Sự sẵn sàng của hạ tầng kỹ thuật với việc triển khai hệ thống giao dịch mới KRX.

Ngành chứng khoán: Tâm điểm gọi vốn và cuộc chiến hệ sinh thái

Một điểm đặc biệt đáng chú ý là nhóm Chứng khoán đang dẫn đầu cuộc đua IPO trong làn sóng mới, với 3 đợt gọi vốn lớn từ TCBS, VPBankS và VPS dự kiến huy động khoảng 1 tỷ USD vào cuối năm 2025 và nửa đầu 2026.

Ngành chứng khoán đang đứng trước nhu cầu vốn khổng lồ để đáp ứng tốc độ phát triển của thị trường, đặc biệt trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng và số lượng tài khoản chứng khoán đã vượt mốc 11 triệu. Các đợt huy động vốn lớn sẽ là cú hích tài chính để đầu tư hạ tầng công nghệ, gia tăng năng lực cho vay ký quỹ (margin) và củng cố hoạt động vận hành.

Xu hướng nổi bật hiện nay là sự hình thành các "tập đoàn tài chính" khi các ngân hàng đang tích cực thâu tóm và đầu tư vốn vào công ty chứng khoán (như SeABank, Sacombank, MSB). Nhóm công ty chứng khoán được hỗ trợ bởi hệ sinh thái ngân hàng (TCBS, VPBankS, và tiềm năng là LPBS, ACBS) được hưởng lợi từ nguồn vốn dồi dào, chi phí vốn hợp lý và khả năng khai thác tập khách hàng sẵn có.

Điều này đang tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn lên các công ty chứng khoán truyền thống độc lập. Mảng môi giới, đặc biệt, đang biến thành một dịch vụ hàng hóa (commodity) với cuộc chiến phí giao dịch và hoa hồng khốc liệt.

Tuy nhiên, VNDIRECT nhận định, các công ty chứng khoán truyền thống vẫn giữ được lợi thế riêng nhờ sự linh hoạt chiến lược, không bị ràng buộc bởi chiến lược chung của ngân hàng mẹ, cùng với mạng lưới khách hàng tổ chức uy tín và nền tảng nghiệp vụ chuyên sâu qua nhiều chu kỳ thị trường. Các yếu tố này được kỳ vọng sẽ tạo lợi thế cho các nghiệp vụ Ngân hàng đầu tư (IB) và Quản lý tài sản (Asset Management), những lĩnh vực hứa hẹn mang lại nguồn phí lớn trong kỷ nguyên IPO bùng nổ và tầng lớp trung lưu gia tăng.