Châu Âu “lên nòng”: Sẵn sàng tung đòn thuế hàng trăm tỷ USD đáp trả Mỹ

EU tăng tốc nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn Mỹ áp thuế lên các đồng minh châu Âu, đồng thời chuẩn bị sẵn các biện pháp đáp trả mạnh tay, trong bối cảnh căng thẳng xoay quanh vấn đề Greenland có nguy cơ đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào một cuộc đối đầu thương mại mới.

Hôm 18/1, các đại sứ Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được sự đồng thuận rộng rãi về chiến lược “hai mũi nhọn”: tiếp tục đối thoại với Washington nhưng đồng thời sẵn sàng kích hoạt các biện pháp trả đũa nếu Mỹ hiện thực hóa đe dọa áp thuế.

Trước đó một ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ bắt đầu áp dụng loạt thuế quan leo thang từ ngày 1/2 đối với hàng hóa xuất khẩu từ Đan Mạch, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan, cùng Anh và Na Uy. Mức thuế khởi điểm 10% có thể tăng lên 25% trong các tháng tiếp theo và chỉ được dỡ bỏ khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua đảo Greenland.

Động thái này ngay lập tức vấp phải phản ứng dữ dội từ châu Âu, với nhiều lãnh đạo EU gọi đây là hành vi “cưỡng ép” và “tống tiền” không thể chấp nhận trong quan hệ giữa các đồng minh.

Hai kịch bản đáp trả đã sẵn sàng

Theo các nguồn tin ngoại giao, EU hiện đang cân nhắc hai phương án chính để đáp trả Mỹ.

Phương án thứ nhất là tái kích hoạt gói thuế trị giá khoảng 93 tỷ euro (tương đương hơn 107 tỷ USD) đối với hàng hóa Mỹ. Gói biện pháp này từng được thông qua trước đó nhưng đang trong thời gian đình chỉ sáu tháng và có thể tự động có hiệu lực từ ngày 6/2 nếu Mỹ áp thuế trước.

Phương án thứ hai là sử dụng “Công cụ Chống Cưỡng ép” (Anti-Coercion Instrument – ACI), cho phép EU áp đặt các biện pháp hạn chế đối với đấu thầu công, đầu tư, dịch vụ tài chính và thương mại dịch vụ. Đây được xem là “vũ khí hạng nặng” bởi Mỹ hiện đang có thặng dư lớn với EU trong lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ số và tài chính.

Tuy nhiên, theo một quan chức EU, trong khi gói thuế quan truyền thống nhận được sự ủng hộ rộng rãi như biện pháp phản ứng ban đầu, việc kích hoạt ACI vẫn gây chia rẽ giữa các quốc gia thành viên do lo ngại tác động lan rộng tới nền kinh tế châu Âu.

Đối thoại chưa khép lại

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa khẳng định EU vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao nhưng sẽ không chấp nhận bất kỳ hình thức gây sức ép nào. “Chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ Đan Mạch và Greenland, đồng thời sẵn sàng bảo vệ lợi ích của EU trước mọi hành vi cưỡng ép,” ông Costa nhấn mạnh.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cũng tuyên bố cứng rắn: “Châu Âu sẽ không bị tống tiền.”

Nỗ lực đối thoại dự kiến sẽ tiếp tục tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, nơi Tổng thống Trump sẽ có bài phát biểu quan trọng vào ngày 21/1 – lần đầu tiên sau sáu năm. Các nhà ngoại giao EU cho biết “tất cả các lựa chọn đều đang được đặt lên bàn”, từ đối thoại trực tiếp tại Davos cho đến các quyết định cứng rắn hơn tại hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp của EU ở Brussels vào cuối tuần này.

Những tuyên bố cứng rắn từ Washington đã nhanh chóng tác động tới thị trường tài chính toàn cầu. Đồng euro và bảng Anh suy yếu so với USD, trong khi tâm lý lo ngại rủi ro khiến dòng tiền tìm đến các tài sản trú ẩn.

Căng thẳng leo thang cũng phủ bóng đen lên các thỏa thuận thương mại mà Mỹ đã ký với Anh và EU trong năm 2025. Nghị viện châu Âu được cho là sẽ tạm dừng tiến trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU–Mỹ, khi lãnh đạo nhóm đảng lớn nhất tuyên bố việc thông qua “chưa thể diễn ra vào thời điểm hiện tại”.

Giới quan sát nhận định, nếu không được kiểm soát, tranh chấp xoay quanh Greenland có thể trở thành mồi lửa cho một vòng xoáy căng thẳng thương mại mới giữa Mỹ và châu Âu, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn đang đối mặt nhiều bất ổn.