Căng thẳng thuế quan dưới thời Trump: Nguy cơ mất kiểm soát

Khởi đầu từ thuế quan, nhưng cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump khơi mào đang ngày càng leo thang, mở rộng thành cuộc đối đầu toàn diện với những đòn đáp trả gay gắt.

Mức thuế 25% mà Tổng thống Donald Trump áp đặt lên Canada đã châm ngòi cho sự phẫn nộ của các nhà lãnh đạo nước này, đến mức Ontario quyết định gỡ bỏ rượu Mỹ khỏi kệ hàng để đáp trả.

Thủ hiến Ontario, Doug Ford, thậm chí còn đe dọa áp phụ phí hoặc ngừng cung cấp điện cho ba bang của Mỹ, làm dấy lên lo ngại về việc hóa đơn tiền điện tăng vọt hoặc nguy cơ mất điện diện rộng.

Sự căng thẳng leo thang khiến Tổng thống Trump nổi giận và tuyên bố sẽ tăng thuế lên 50% đối với thép và nhôm nhập khẩu từ Canada, trước khi bình tĩnh trở lại.

Cuộc chiến thương mại nóng hơn bao giờ hết

Không chỉ dừng lại ở Canada, căng thẳng thương mại còn lan rộng khi Trung Quốc đáp trả mức thuế 10% của ông Trump bằng loạt thuế quan mới và siết chặt kiểm soát xuất khẩu, thậm chí đưa PVH Group – tập đoàn sở hữu Calvin Klein – vào danh sách đen.

Ngày 12/3, Liên minh châu Âu cũng phản ứng bằng việc áp thuế lên quần jeans, thuyền và rượu whisky Mỹ, giáng đòn mạnh vào ngành công nghiệp rượu của nước này. Đáp lại, ngày 13/3, ông Trump đe dọa áp mức thuế lên tới 200% với rượu vang và sâm panh từ châu Âu.

Sự leo thang này khiến giới đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng lo ngại, trong khi công chúng Mỹ cũng không khỏi bất an.

Dù vấp phải sự phản đối từ Phố Wall, ông Trump vẫn đe dọa áp thêm thuế quan vào ngày 2/4, đẩy căng thẳng lên một nấc mới và có thể dẫn đến những động thái trả đũa tiếp theo.

Tác động lên nền kinh tế toàn cầu

Tại Canada, Thủ hiến Doug Ford là một trong những người chỉ trích mạnh mẽ chính sách thương mại của ông Trump, đến mức từng đề xuất cắt điện sang Mỹ.

Trong khi đó, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, tuyên bố sẽ chờ đến ngày 2/4 trước khi đưa ra phản ứng với mức thuế Mỹ áp lên thép và nhôm.

Tất cả những diễn biến này đang tạo ra sự bất ổn lớn đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp. Tổng thống Trump vẫn kiên trì với chiến lược thuế quan, khẳng định rằng dù gây tổn thất kinh tế trước mắt, nhưng về lâu dài sẽ thúc đẩy sản xuất nội địa và khiến các nước khác "tôn trọng Mỹ hơn".

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng ông Trump đang sử dụng thuế quan như một công cụ áp lực không chỉ trong thương mại, mà còn với vấn đề nhập cư, fentanyl và thậm chí cả đàm phán hòa bình với Nga.

Doanh nghiệp Mỹ ngày càng bất mãn

Cộng đồng doanh nghiệp Mỹ đang tỏ ra lo ngại trước những tác động tiêu cực của cuộc chiến thương mại.

Ngày 12/3, Hội đồng Kinh doanh Mỹ cho biết chỉ số triển vọng kinh tế của CEO đã giảm, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cắt giảm kế hoạch tuyển dụng và đầu tư.

Theo khảo sát của Viện lãnh đạo điều hành Yale, 85% CEO phản đối chính sách thương mại của ông Trump, trong khi 94% lo ngại thuế quan sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát.

Giáo sư Jeffrey Sonnenfeld từ Đại học Yale nhận định các CEO không phản đối thuế quan khi được sử dụng hợp lý, nhưng họ phẫn nộ trước cách chính quyền Trump liên tục thay đổi lý do biện minh cho các mức thuế.

“Thay vì nhắm vào các quốc gia đối đầu, chính quyền Trump lại áp thuế lên các đồng minh, điều này khiến các CEO thất vọng và xấu hổ,” ông Sonnenfeld nhấn mạnh.

Dù vậy, vẫn còn quá sớm để đánh giá tác động cuối cùng của cuộc chiến thương mại này. Các nước có thể sẽ không muốn đẩy căng thẳng lên quá mức để tránh ảnh hưởng đến nền kinh tế của chính họ.

Bản thân ông Trump cũng có thể phải điều chỉnh chiến lược nếu kinh tế Mỹ suy yếu hoặc nếu thị trường tài chính phản ứng dữ dội hơn.

Những lời đe dọa thuế quan mới nhất của ông Trump cho thấy ngay cả những doanh nghiệp từng ủng hộ ông cũng đang chịu tổn thất. Điều này đặt ra câu hỏi liệu cộng đồng doanh nghiệp có sẵn sàng đứng lên phản đối các cuộc chiến thương mại đang gây ra tình trạng bất ổn trên thị trường hay không.