Căng thẳng cuộc đàm phán trắng đêm giữa Mỹ và Iran tại Islamabad

Một cuộc đàm phán kéo dài hơn 20 giờ đồng hồ trong đêm 11–12/4 tại Islamabad (Pakistan) giữa phái đoàn Mỹ và Iran đã kết thúc mà không đạt được bước đột phá nào, dù từng có thời điểm hai bên được cho là đã tiến gần tới một thỏa thuận khung.

Cuộc đối thoại được đánh giá là tiếp xúc cấp cao trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ, diễn ra chỉ vài ngày sau lệnh ngừng bắn tạm thời giữa hai bên, trong bối cảnh căng thẳng khu vực vẫn ở mức cao.

Đàm phán trong khách sạn an ninh nghiêm ngặt

Theo các nguồn tin, cuộc họp diễn ra tại khách sạn Serena – một trong những địa điểm an ninh hàng đầu tại Islamabad, với mô hình chia khu vực riêng biệt:

Các đại diện cấp cao tham dự gồm Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, cùng nhiều quan chức ngoại giao và an ninh hai nước.

Đáng chú ý, điện thoại di động bị cấm hoàn toàn trong phòng họp chính, buộc các quan chức phải rời phòng trong giờ nghỉ để liên lạc về nước, làm tăng thêm áp lực và độ căng thẳng của tiến trình đàm phán.

Hai lập trường đối lập sâu sắc

Trong cuộc thương lượng kéo dài xuyên đêm, hai bên đưa ra các yêu cầu được đánh giá là khó dung hòa:

Phía Mỹ: Washington yêu cầu Tehran chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân trọng yếu, bàn giao lượng uranium đã làm giàu ở mức cao, chấm dứt tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, chấp nhận khuôn khổ an ninh khu vực, mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz không thu phí.

Phía Iran: Tehran đưa ra các điều kiện lệnh ngừng bắn vĩnh viễn có bảo đảm quốc tế, cam kết không bị tấn công trong tương lai, dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa, công nhận quyền làm giàu hạt nhân dân sự, duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

“80% thỏa thuận” nhưng sụp đổ phút chót

Theo một nguồn tin tham gia đàm phán, hai bên từng đạt tới khoảng “80% tiến độ thỏa thuận”, thậm chí có thời điểm kỳ vọng về một đột phá được đặt ra trong nội bộ trung gian.

Tuy nhiên, các vấn đề cốt lõi liên quan đến: Chương trình hạt nhân Iran, cơ chế kiểm soát an ninh khu vực, quyền tiếp cận tài sản bị đóng băng đã khiến tiến trình rơi vào bế tắc vào thời điểm quyết định.

Một số nguồn tin mô tả bầu không khí trong phòng họp là “nặng nề, căng thẳng và thiếu thiện chí”, dù Pakistan liên tục đóng vai trò trung gian điều hòa.

Đàm phán kéo dài hơn 20 giờ trong điều kiện đặc biệt

Cuộc thương lượng kéo dài suốt đêm, sang tận rạng sáng 12/4, trong điều kiện áp lực cao:

Một nguồn tin mô tả: “Có những lúc mọi thứ tưởng như đã đạt thỏa thuận, nhưng chỉ vài phút sau lại sụp đổ hoàn toàn.”

Vai trò trung gian của Pakistan

Pakistan, với vai trò điều phối, đã liên tục can thiệp để giữ tiến trình không đổ vỡ hoàn toàn. Các quan chức cấp cao như Tư lệnh Lục quân Asim Munir và Ngoại trưởng Ishaq Dar được cho là đã tham gia điều phối trực tiếp.

Dù vậy, sự khác biệt chiến lược giữa Mỹ và Iran vẫn quá lớn để có thể thu hẹp trong một vòng đàm phán duy nhất.

Tuyên bố sau đàm phán: “Chưa có đột phá”

Kết thúc cuộc họp, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết hai bên đã đưa ra một đề xuất cuối cùng nhằm thiết lập “một phương thức hiểu biết chung”, song chưa đạt được sự đồng thuận.

Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi rời khỏi đây với một đề xuất đơn giản. Hãy chờ xem liệu Iran có chấp nhận hay không.”

Trong khi đó, các kênh ngoại giao cho biết các cuộc tiếp xúc gián tiếp giữa hai bên vẫn đang tiếp tục thông qua trung gian Pakistan.

Triển vọng: Vẫn còn cửa đối thoại nhưng đầy bất định

Dù đàm phán thất bại trong việc tạo ra đột phá, cả hai bên được cho là vẫn có động lực để duy trì đối thoại, trong bối cảnh: Căng thẳng khu vực chưa hạ nhiệt hoàn toàn, nguy cơ gián đoạn an ninh năng lượng qua eo biển Hormuz, áp lực quốc tế về ổn định Trung Đông.

Các nhà quan sát nhận định, cuộc đàm phán lần này có thể là bước khởi đầu cho chuỗi thương lượng kéo dài, thay vì một thỏa thuận tức thời.

Cuộc đàm phán trắng đêm tại Islamabad cho thấy mức độ phức tạp của quan hệ Mỹ – Iran, nơi mà dù có những thời điểm tiến gần tới thỏa thuận, các khác biệt chiến lược cốt lõi vẫn khiến tiến trình dễ dàng rơi vào bế tắc.

Trong bối cảnh căng thẳng khu vực chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tương lai đối thoại giữa hai bên vẫn là một ẩn số lớn của chính trị toàn cầu.