Cán cân công lý và bài toán FLC: Khoan hồng có là dễ dãi?

Tòa án phúc thẩm giảm án cho ông Trịnh Văn Quyết từ 18 năm tù xuống còn 7 năm và phạt tiền thay vì tù cho nhiều bị cáo khác trong vụ FLC, nhấn mạnh yếu tố khắc phục hậu quả và chính sách hình phạt nhân văn. Các chuyên gia pháp lý nhận định đây là bước đi phù hợp với xu hướng cải cách tư pháp hiện đại.

Luật sư Hoàng Trọng Giáp khẳng định, quy định phạt tiền thay vì phạt tù không chỉ là một chính sách nhân văn, nhân đạo mà còn là bước tiến quan trọng, thể hiện sự phù hợp với xu hướng cải cách tư pháp của các quốc gia tiên tiến. Đây là dấu hiệu cho thấy pháp luật Việt Nam đang hướng tới sự linh hoạt và hiệu quả hơn trong xử lý vi phạm, đồng thời mở rộng cơ hội tái hòa nhập cho người phạm tội.

Tại phiên xét xử phúc thẩm kết thúc chiều 26/6, Tòa án Nhân dân Cấp cao tại Hà Nội đã chính thức chấp nhận kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của ông Trịnh Văn Quyết – cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC – cùng 24 bị cáo khác trong vụ án thao túng thị trường chứng khoán và lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Trách nhiệm dân sự được khắc phục, án phạt được xem xét lại

Hội đồng xét xử (HĐXX) quyết định sửa án sơ thẩm, tuyên phạt ông Trịnh Văn Quyết 7 năm tù cho tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" (giảm từ 18 năm) và 4 tỷ đồng tiền phạt thay cho mức 3 năm tù về hành vi "Thao túng thị trường chứng khoán". Tổng mức hình phạt được ấn định là 7 năm tù và 4 tỷ đồng.

Đối với 24 bị cáo còn lại có đơn kháng cáo, HĐXX đều chấp nhận và giảm nhẹ hình phạt, nhiều người trong số đó được chuyển hình phạt tù sang phạt tiền – mức cao nhất 4 tỷ đồng và thấp nhất 2 tỷ đồng. Gia đình ông Trịnh Văn Quyết đã nộp bổ sung 24,5 tỷ đồng để thanh toán toàn bộ số tiền phạt thay cho các bị cáo xin giảm án.

HĐXX đánh giá, việc ông Quyết và các đồng phạm chủ động khắc phục toàn bộ hậu quả đã góp phần giảm thiểu thiệt hại cho các bị hại, thể hiện thái độ ăn năn, hối cải, đủ điều kiện để áp dụng các tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.

"Trong các vụ án xâm phạm quyền sở hữu, hành vi khắc phục hậu quả là yếu tố then chốt để lượng hình", HĐXX nhấn mạnh.

Cải cách tư pháp: Phạt tiền thay vì tù – một hướng đi nhân văn

Điểm nổi bật trong bản án phúc thẩm là việc áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù đối với một số tội danh kinh tế. Luật sư Hoàng Trọng Giáp cho rằng, việc HĐXX vận dụng linh hoạt Điều 35 và 54 Bộ luật Hình sự 2015 là hoàn toàn phù hợp, khi các bị cáo có nhân thân tốt, ăn năn hối cải, tích cực khắc phục thiệt hại.

Theo ông, đây là chính sách mang tính nhân đạo, phù hợp xu hướng tư pháp của nhiều nước tiên tiến, giúp giảm tải hệ thống giam giữ, đồng thời tạo điều kiện cho người phạm tội tái hòa nhập xã hội.

Tuy nhiên, luật sư Giáp cũng cảnh báo cần áp dụng có chọn lọc để tránh tạo tiền lệ xem nhẹ pháp luật.

Thực hiện Nghị quyết 68: Ưu tiên khôi phục thiệt hại kinh tế trước chế tài hình sự

Tiến sĩ – luật sư Đặng Văn Cường viện dẫn Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khẳng định chủ trương xử lý các vi phạm kinh tế theo hướng ưu tiên biện pháp dân sự – kinh tế – hành chính trước khi xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp buộc phải xử lý hình sự thì việc khắc phục hậu quả sẽ là căn cứ quan trọng để định đoạt hình phạt.

Bên cạnh các bị cáo có đơn kháng cáo, một số người không kháng cáo cũng được tòa giảm án nhờ gia đình ông Trịnh Văn Quyết đã chủ động nộp đủ số tiền bồi thường. HĐXX đồng thời hủy bỏ các quyết định kê biên, phong tỏa tài sản với ông Quyết.

Trong suốt phiên xử, 50 bị cáo đều được triệu tập, riêng ông Trịnh Văn Quyết có đơn xin xét xử vắng mặt vì lý do sức khỏe.