Campuchia không còn là "lá chắn" cho tội phạm?

Trước áp lực "nghẹt thở" từ cộng đồng quốc tế và chiến dịch xóa sổ toàn diện trong tháng 4, các mạng lưới lừa đảo trị giá 19 tỷ USD đang điên cuồng tháo chạy khỏi Campuchia. Từ những đặc khu kinh tế sầm uất đến các sòng bạc vùng biên, những "ông trùm" đang bỏ lại những nạn nhân khốn cùng để tìm đường sang Myanmar, Lào và Thái Lan. Đây không chỉ là một đợt truy quét quân sự, mà là nỗ lực cuối cùng của Phnom Penh nhằm gột rửa vết nhơ "thiên đường tội phạm" đã bám rễ sâu vào nền kinh tế.

Trong khi các nghi phạm cộm cán tìm cách ẩn mình vào những vùng lõm địa chính trị hẻo lánh, hàng ngàn nạn nhân bị bóc lột sức lao động đang kẹt lại giữa ranh giới mong manh giữa tội phạm và người bị hại.

Campuchia không còn là "lá chắn" cho tội phạm?

Các nghi phạm sau cuộc đột kích quy mô lớn vào đường dây lừa đảo ở thành phố Bavet, phía đông nam Campuchia.

Khi thời hạn “xóa sổ” trong tháng 4 đến gần, các đường dây lừa đảo tại Campuchia bắt đầu rút lui quy mô lớn. Một phần bị bắt giữ, phần khác âm thầm di chuyển sang Myanmar, Lào, Thái Lan hoặc ẩn mình dọc biên giới, chờ cơ hội tái lập hoạt động.

Trong làn sóng hỗn loạn đó, những người như Abdul và Hafiz – hai công dân Indonesia – bị bỏ lại phía sau. Từng bị lôi kéo vào các trung tâm lừa đảo, họ mất hộ chiếu, không lương, không tiền, chờ giấy tờ để trở về. Những “ông chủ” đứng sau nhanh chóng biến mất, để lại cả một nhóm người mắc kẹt giữa ranh giới nạn nhân và tội phạm.

Áp lực quốc tế gia tăng buộc Campuchia phải đẩy mạnh chiến dịch trấn áp. Tuy nhiên, quy mô của ngành công nghiệp lừa đảo khiến mục tiêu “quét sạch” trở nên đầy thách thức. Với doanh thu ước tính tới 19 tỷ USD mỗi năm và hàng trăm nghìn người liên quan, đây không còn là tội phạm đơn lẻ mà là một hệ sinh thái có tổ chức, đan xen buôn người, rửa tiền và tham nhũng.

Những chiến dịch truy quét liên tiếp đã tạo ra hiệu ứng “dồn ép”: tội phạm không biến mất mà phân tán. Sau mỗi đợt triệt phá, các nhóm nhanh chóng chia nhỏ, rút vào khu vực hẻo lánh hoặc chuyển sang quốc gia lân cận. Các tuyến vượt biên trái phép hoạt động nhộn nhịp, với nhiều nghi phạm bị bắt khi tìm đường sang Thái Lan rồi tiếp tục hướng tới các “điểm nóng” mới.

Thực tế cho thấy, vòng đời của ngành công nghiệp này không dễ bị cắt đứt. Ngay cả khi một trung tâm bị xóa sổ, những điểm mới vẫn mọc lên nhanh chóng ở nơi khó tiếp cận hơn. Những khu nhà từng bỏ hoang lại sáng đèn, tiếp tục vận hành dưới lớp vỏ kín đáo hơn.

Một căn phòng được dàn dựng mô phỏng đồn cảnh sát Trung Quốc bên trong sòng bạc O'Smach tại tỉnh Oddar Meanchey, Campuchia.

Campuchia cũng đối mặt với bài toán nan giải: phân biệt ai là tội phạm, ai là nạn nhân. Nhiều người bị dụ dỗ, cưỡng ép tham gia, sau đó bị đẩy vào guồng quay lừa đảo. Khi bị bắt, họ vừa là người vi phạm, vừa là người bị bóc lột. Quá trình xác minh, giam giữ và trục xuất kéo dài, trong khi nguồn lực điều tra hạn chế.

Song song đó là một “thế giới ngầm” tồn tại ngay giữa đời sống thường nhật. Những kẻ cầm đầu di chuyển bằng xe sang, chi tiêu tại các khu giải trí, tạo nên một tầng lớp giàu có mới nổi, tách biệt hoàn toàn với phần còn lại của xã hội.

Ở điểm cuối của hành trình, những người như Teo – một lao động bị mắc kẹt suốt một năm – chỉ mong được trở về. Sau quãng thời gian bị cô lập, mất liên lạc với gia đình, thứ họ mang theo không phải tiền bạc mà là kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần.

Chiến dịch trấn áp có thể làm lung lay các trung tâm hiện hữu, nhưng để triệt tiêu hoàn toàn một ngành công nghiệp sinh lợi khổng lồ, cuộc chiến này rõ ràng chưa thể kết thúc trong một mốc thời gian.