Cảm giác về những con số và đằng sau những con số

Có anh bạn tiến sĩ quen vừa chat với mình: - Bảo ơi, tại sao Ai Cập làm ĐSCT lại vô cùng rẻ thế nhỉ? - Bao nhiêu mà vô cùng rẻ nhỉ? - Chỉ có 4,35 triệu USD/km thôi

- Chắc chắn 100% là không thể nào có giá 4,35 triệu/km đâu

- Tại sao cậu lại khẳng định chắc chắn như thế?

- À, cảm giác về con số thôi.

- Cảm giác về con số là như thế nào?

- Nói làm ĐSCT mà giá thành 4,35 triệu/km nó giống như nói làm biệt thự trọn gói ở Hà Nội với giá có 1,5 triệu đồng/m2 ấy, nó phi lý và thiếu thực tiễn.

- Nhiều tờ báo quốc tế đăng, chính nhà thầu Siemens cũng công bố họ ký hợp đồng với Ai Cập làm 2000km ĐSCT với giá trị 8,7 tỷ USD. Thế chẳng phải là 4,35 triệu USD/km là gì?

- Thông tin chính xác đây: Tổng giá trị dự án ĐSCT Ai Cập dài 2.000km là 23 tỷ USD chứ không phải 8,7 tỷ USD đâu.

- Nhiều báo tiếng Anh đăng 8,7 tỷ USD và chính Siemens cũng công bố 8,7 tỷ USD mà.

- Ai Cập trao hợp đồng cho một liên minh 3 nhà thầu: Siemens và hai công ty Ai Cập là The Arab Contractors và Orascom Construction. Con số 8,7 tỷ USD là phần việc của Siemens, vì thế Siemens cũng chỉ công bố con số của họ thôi, số 14,3 tỷ USD còn lại là phần việc của 2 nhà thầu Ai Câp (Reuters, Linkedin, Urbansport New, Ahramonline và nhiều báo khác đã đăng rõ giá thành toàn bộ dự án là 23 tỷ USD).

- Cụ thể phần việc của mỗi bên được chia như thế nào?

- Nôm na dễ hiểu như thế này: (1) Arab Contractors chuẩn bị nền đường (cầu cống, đắp nền đường, beton mái dốc, nền đường đá), xây dựng các nhà ga (2) Orascom lắp đặt đường ray – tà vẹt, lắp đặt hệ thống dây xích và tín hiệu trên cao, hệ thống viễn thông và trạm biến áp lực kéo (3) Siemens thiết kế, cung cấp đầu tàu, tòa xe, thiết bị tín hiệu và hệ thống điện. Ông nào làm phần nào thì chịu trách nhiệm bảo trì 15 năm cho phần việc của mình.

- Vậy thì tớ hiểu rồi.

Tôi là người được nhiều người nói rằng là người của những con số, “người kinh doanh dựa trên dữ liệu”. Tôi đã nhiều lần nói rằng “con số nó biết nói, nó trong sáng hơn mọi ngôn từ”, thế nhưng nó biết nói như thế nào lại phụ thuộc vào bản chất, sự thực đằng sau những con số.

Ví dụ giá thành 2000km ĐSCT của Ai Cập là 23 tỷ USD chứ không phải 8,7 tỷ USD, cộng với ĐSCT Ai Cập thi công trên nền cát sa mạc, chạy dưới mặt đất (không cầu cạn beton trên cao), không có đường hầm xuyên núi, rất ít cầu vượt sông suối, tốc độ chỉ 160km-250km/h khiến giá thành rẻ là ví dụ đầu tiên về những những con số biết nói và bản chất đằng sau những con số.

Chúng ta hay nói ĐSCT Trung Quốc giá thành chỉ 17 triệu đến 21 triệu/km mà không biết rằng giá thành này không bao gồm các nhà ga và tiền đền bù đất và giải phóng mặt bằng. Trung Quốc có một hệ thống ĐSCT chằng chịt, rất nhiều nhà ga lớn có đến 4-5 tuyến ĐSCT chạy qua (chưa kể còn có cả các tuyến metro, đường săt trên cao nữa). Thế nên ở Trung Quốc người ta tách riêng hạng mục xây dựng các nhà ga ra khỏi dự án ĐSCT.

Tuyến ĐSCT Bắc Kinh – Thượng Hải 1.318km, giá thành 34,7 tỷ USD là chưa bao gồm 24 nhà ga, trong đó giá thành nhà ga Hồng Kiều Thượng Hải là 2,3 tỷ USD, Nam Nam Kinh là 1,89 tỷ USD, Nam Bắc Kinh 1 tỷ USD (đằng sau con số 34,7 tỷ USD cho 1.318km là con số xx tỷ USD cho nhà 24 nhà ga tính riêng nữa).

Muốn có được cảm giác về những con số để biết bản chất đằng sau những con số, cần đọc nhiều, đọc nhiều nguồn khác nhau, tìm hiểu thật kỹ, thật cẩn trọng với những con số bất thường, đặc biệt là thêm tính thực tiễn và không định kiến nữa, đấy là cách làm việc khoa học, nếu không rất dễ đưa ra những nhận định sai lầm, kể cả những người có bằng cấp cao, có hiểu biết.