Cái giá của danh tiếng ảo

Làn sóng KOL/KOC đang phải trả giá cho sự thiếu chuyên nghiệp và cạn kiệt chất xám. Cùng với đó, cơ chế quản lý vẫn lúng túng, không theo kịp tốc độ phát triển "chóng mặt" của mảng sáng tạo nội dung, tạo nên một vùng đệm rủi ro khiến hàng loạt người có ảnh hưởng mắc phải những sai lầm nghiêm trọng.

Chỉ trong vài tháng, mạng xã hội liên tục chứng kiến những cú “ngã ngựa” của hàng loạt gương mặt nổi tiếng như Ngân 98, Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs. Nhiều cái tên triệu follow khác cũng vướng ồn ào về thái độ làm việc, lợi dụng người hâm mộ hay đạo nhái nội dung như Tina Thảo Thi, Thạch Trang, Bạch Lưu Dương, Lê Hà Trúc. Theo các chuyên gia truyền thông, những sai phạm này không đơn thuần là lỗi cá nhân, mà phản ánh khoảng trống nghiêm trọng về kỹ năng, đạo đức nghề nghiệp và định hướng lâu dài trong môi trường mạng ngày càng cạnh tranh khốc liệt.

KOL/KOC thiếu chuyên nghiệp: Lỗ hổng từ tri thức đến thái độ

Sự bùng nổ của mạng xã hội và thương mại điện tử mở ra cơ hội cho hàng nghìn người bước vào thế giới KOL/KOC. Một video lan truyền, một chiến dịch review hiệu quả có thể mang về hợp đồng quảng cáo hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, nhiều KOL/KOC chưa trang bị đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để vận hành nghề một cách chuyên nghiệp.

Theo ông Lê Minh Tâm, founder TGM Media, sự thiếu chuyên nghiệp thể hiện rõ ở nhiều mặt:

Với khách hàng và người hâm mộ: Không tìm hiểu kỹ sản phẩm, tư vấn sai lệch, không bảo vệ quyền lợi người theo dõi.

Với doanh nghiệp, nhãn hàng: Không tuân thủ deadline, KPI, hoặc thể hiện thái độ thiếu tôn trọng.

Với bản thân: Không giữ gìn hình ảnh, vướng scandal đời tư lẫn công việc, dẫn tới hệ quả xấu cho thương hiệu hợp tác.

Nguyên nhân xuất phát cả từ khách quan lẫn chủ quan. Phần lớn KOL/KOC Việt Nam có xuất thân từ nhà sáng tạo nội dung, mạnh về tạo sự chú ý nhưng hạn chế về kiến thức sản phẩm, luật pháp và quản trị hình ảnh. Thêm vào đó, nhiều người học theo nhau, phong cách nói chuyện hay livestream không chuyên nghiệp của một cá nhân có thể lan truyền và trở thành “mẫu hình” xấu cho người khác.

Ông Phan Lê Khôi, Giám đốc Marketing Công ty CP Bitexco, nhấn mạnh: ở Việt Nam, nhiều KOL/KOC tự vận hành mọi khâu, không có ê-kíp hỗ trợ như quốc tế, dẫn tới hạn chế nghiêm trọng trong quản lý hợp đồng và hình ảnh.

Hướng đi từ nhiều phía

Để xây dựng môi trường KOL/KOC chuyên nghiệp, cần sự thay đổi từ nhiều phía:

Nhà sáng tạo nội dung: Trang bị kiến thức pháp luật, truyền thông, xây dựng và bảo vệ hình ảnh; tập trung vào lĩnh vực chuyên môn thay vì trở thành “tạp hóa” bán mọi sản phẩm vì lợi nhuận.

Nền tảng mạng xã hội: Quản lý chặt chẽ nội dung, cách thức hợp tác và trách nhiệm của KOL/KOC với người tiêu dùng.

Doanh nghiệp, nhãn hàng: Cung cấp sản phẩm trung thực, đúng chất lượng, hướng tới hợp tác bền vững, ưu tiên micro-influencers có kiến thức chuyên sâu và độ uy tín phù hợp.

Ông Khôi nhấn mạnh: “Micro-influencers giảm rủi ro, tăng độ tin cậy với công chúng, bởi họ chỉ nhận công việc trong lĩnh vực chuyên môn của mình. KOL cần ý thức vị trí, trách nhiệm và uy tín của bản thân, không nên nhảy vào mọi lĩnh vực.”

Cơ quan quản lý: Cần luật lệ, quy định rõ ràng và hướng dẫn để phát triển cộng đồng KOL/KOC chuyên nghiệp, mang lại giá trị thực cho khán giả, doanh nghiệp và thị trường.

Chỉ khi tất cả các bên – KOL/KOC, doanh nghiệp, nền tảng và cơ quan quản lý – cùng hành động, ngành sáng tạo nội dung tại Việt Nam mới hướng tới sự chuyên nghiệp thực sự, giảm rủi ro và bảo vệ niềm tin của công chúng.