Các ngành nghề dự báo phát triển, “khát” lao động sau Tết

Theo báo cáo mới công bố của Bộ Nội vụ, thị trường lao động Việt Nam đang cho thấy tín hiệu phục hồi rõ rệt và dự kiến tiếp tục tăng tốc trong quý I/2026. Nhiều ngành sản xuất và dịch vụ được dự báo sẽ tăng mạnh nhu cầu tuyển dụng sau Tết, trong khi một số lĩnh vực truyền thống lại có xu hướng thu hẹp việc làm.

Dữ liệu tổng hợp cho thấy bức tranh lao động nhìn chung đang cải thiện, song vẫn tồn tại khoảng trống lớn về kỹ năng và chất lượng nhân lực.

Lao động, việc làm và thu nhập cùng tăng

Bản tin thị trường lao động quý IV/2025 ghi nhận cả nước có khoảng 53,8 triệu lao động, trong đó 52,7 triệu người có việc làm, tăng khoảng 656.000 người so với cùng kỳ năm trước. Cơ cấu lao động tiếp tục nghiêng về khu vực dịch vụ với tỷ trọng 40,8%, tiếp theo là công nghiệp – xây dựng chiếm 33,8% và nông – lâm – thủy sản chiếm 25,4%.

Tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt gần 29,5% — cho thấy xu hướng nâng dần chất lượng nguồn nhân lực, dù vẫn còn khoảng cách lớn so với nhu cầu tuyển dụng kỹ năng cao.

Thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 8,7 triệu đồng/tháng, tăng 323.000 đồng so với quý trước, tương đương mức tăng 3,9%. Đây được xem là điểm sáng trong bối cảnh doanh nghiệp dần khôi phục đơn hàng và mở rộng sản xuất.

Hơn 1 triệu người thất nghiệp, rủi ro tập trung ở lao động kỹ năng thấp

Dù có tín hiệu tích cực, thị trường vẫn ghi nhận hơn 784.000 người thiếu việc làm, chiếm 1,67% lực lượng lao động. Số người thất nghiệp vào khoảng 1,07 triệu người, tương ứng tỷ lệ thất nghiệp 2,22%. Tại khu vực thành thị, tỷ lệ này cao hơn, ở mức 2,46%.

Số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp vượt 178.000 người, với khoảng 576.000 lượt người được tư vấn. Tuy nhiên, chỉ khoảng 41.000 người được giới thiệu việc làm và hơn 6.800 người được hỗ trợ học nghề — con số còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.

Đáng chú ý, có tới 61,2% người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp không có bằng cấp, chứng chỉ; trong khi nhóm có trình độ đại học trở lên chỉ chiếm 19,2%. Điều này cho thấy rủi ro thất nghiệp chủ yếu tập trung ở nhóm lao động kỹ năng thấp, đồng thời phản ánh nhu cầu cấp thiết về đào tạo nghề gắn với bảo hiểm thất nghiệp.

Những ngành “khát” nhân lực sau Tết

Trong quý I/2026, Bộ Nội vụ dự báo số người có việc làm có thể tăng thêm khoảng 300.000 người so với quý trước, nâng tổng số lao động có việc làm lên khoảng 53 triệu người.

Một số ngành được dự báo tăng mạnh nhu cầu tuyển dụng gồm:

Ngược lại, các ngành có xu hướng giảm việc làm gồm:

Theo các chuyên gia, nhu cầu tuyển dụng sau Tết thường tăng mạnh ở các ngành sản xuất phục vụ xuất khẩu, tiêu dùng nhanh và vận tải do chu kỳ đơn hàng mới.

4 xu hướng lớn định hình thị trường lao động

Báo cáo xu hướng việc làm toàn cầu 2026 và hướng dẫn lương 2026 của ManpowerGroup, thông qua Manpower Việt Nam, chỉ ra 4 xu hướng lớn đang tái định hình thị trường lao động Việt Nam.

Thứ nhất, nhân sự linh hoạt và việc làm tự do tăng mạnh. Lao động theo dự án, freelance phát triển nhanh trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, tiếp thị số, sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và logistics. Xu hướng này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn nhưng khiến người lao động đối mặt rủi ro về thu nhập và phúc lợi dài hạn.

Thứ hai, học lại và nâng cấp kỹ năng liên tục. Nhu cầu nhân lực liên quan đến trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, tự động hóa và an ninh mạng tăng nhanh, trong khi nguồn cung chưa theo kịp.

Thứ ba, chuẩn mực lao động thay đổi. Người lao động ngày càng quan tâm đến cân bằng cuộc sống – công việc, môi trường làm việc và giá trị phát triển cá nhân, không chỉ riêng mức lương.

Thứ tư, cạnh tranh nhân tài leo thang. Doanh nghiệp gặp khó trong tuyển dụng nhân sự có kỹ năng chuyên sâu, đặc biệt ở các vị trí công nghệ và quản trị dữ liệu.

Áp lực chuyển đổi kỹ năng

Các chuyên gia nhận định giai đoạn sau Tết sẽ là thời điểm cao điểm tuyển dụng, nhưng cơ hội chủ yếu dành cho lao động có kỹ năng và sẵn sàng học mới. Nhóm lao động phổ thông, thiếu chứng chỉ nghề sẽ chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Việc đầu tư đào tạo lại, học nghề ngắn hạn và bổ sung kỹ năng số được xem là chìa khóa giúp người lao động tận dụng làn sóng tuyển dụng mới và giảm nguy cơ thất nghiệp trong chu kỳ chuyển đổi của thị trường lao động.