Bỏ hạn mức tín dụng: Cuộc sát hạch năng lực thật sự bắt đầu

Việc từng bước xóa bỏ hạn mức tín dụng không chỉ mở ra cánh cửa cho tăng trưởng tín dụng linh hoạt mà còn đặt toàn hệ thống ngân hàng trước một áp lực kiểm soát rủi ro cực lớn. Đây là bước đi chiến lược, buộc các ngân hàng phải chứng minh năng lực thực sự trong việc cân bằng giữa mở rộng cho vay và đảm bảo an toàn tài chính, định hình lại cục diện cuộc chơi đầy cạnh tranh.

Chính sách tín dụng đang bước vào giai đoạn chuyển mình sâu rộng, khi Chính phủ chủ trương xóa bỏ cơ chế điều hành hành chính, thay thế bằng khuôn khổ thị trường hiện đại và minh bạch hơn. Tinh thần cải cách này đã được Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại Hội nghị Chính phủ với địa phương và tái khẳng định trong Công điện đầu tháng 7/2025 về điều hành tài khóa – tiền tệ, thể hiện quyết tâm nhất quán từ Trung ương.

Từ “van điều tiết” đến yêu cầu cải cách

Được áp dụng từ năm 2012 trong bối cảnh lạm phát cao và bất ổn vĩ mô, room tín dụng từng là “van điều tiết” hữu hiệu để ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng hợp lý. Tuy nhiên, theo thời gian, cơ chế phân bổ tín dụng mang tính hành chính này bộc lộ nhiều hạn chế, không còn phù hợp với độ phức tạp ngày càng cao của thị trường tài chính.

Từ năm 2024, Ngân hàng Nhà nước đã bắt đầu phân bổ hạn mức tín dụng sớm và linh hoạt hơn. Đến năm 2025, room tín dụng đã chính thức được gỡ bỏ với các tổ chức tín dụng phi ngân hàng, ngân hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Còn lại, các ngân hàng thương mại nội địa vẫn nằm trong lộ trình điều chỉnh, song theo hướng chủ động và thị trường hơn.

Tín dụng được “cởi trói” nhưng không “thả nổi”

Ông Phạm Chí Quang – Vụ trưởng Vụ Chính sách Tiền tệ NHNN – khẳng định việc xóa bỏ room tín dụng không đồng nghĩa với buông lỏng điều hành, mà là chuyển sang khuôn khổ giám sát minh bạch, linh hoạt hơn. Điều này đòi hỏi hệ thống ngân hàng phải tự nâng cấp về năng lực kiểm soát rủi ro và tuân thủ chuẩn mực quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định.

Ông Lê Thanh Tùng – Thành viên HĐQT VietinBank – nhấn mạnh, việc loại bỏ trần tín dụng là tất yếu nếu Việt Nam muốn tiệm cận các chuẩn Basel III và hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu. Những ngân hàng muốn mở rộng quy mô cho vay phải tăng vốn tự có, kiểm soát chất lượng tài sản và nâng cao hệ thống kiểm soát nội bộ.

TPBank là một ví dụ điển hình khi đạt mức tăng trưởng tín dụng 11–12% trong 6 tháng đầu năm 2025, trong khi vẫn kiểm soát tốt tỷ lệ nợ xấu nhờ định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực bền vững như chế biến, logistics và bất động sản phục vụ nhu cầu thực.

Khi tăng trưởng tín dụng không còn là “miễn phí”

Tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đã vọt lên 134% – mức cao kỷ lục, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào nguồn vốn vay ngân hàng. Tuy nhiên, chất lượng tăng trưởng vẫn là dấu hỏi lớn. Chỉ số ICOR cho thấy Việt Nam cần hơn 2% tăng trưởng tín dụng để tạo ra 1% tăng trưởng GDP – một dấu hiệu rõ ràng của hiệu quả sử dụng vốn thấp.

TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam – cảnh báo: Nếu không cải thiện năng suất lao động và hiệu quả đầu tư, việc gỡ room sẽ chỉ đẩy rủi ro nợ xấu gia tăng và bào mòn sự ổn định tài chính trong dài hạn. Gỡ bỏ trần tín dụng không thể đi liền với “thả phanh tín dụng”, mà phải đi kèm kiểm soát tốc độ và chất lượng phân bổ vốn.

Sát hạch năng lực hệ thống: Ai đủ sức sẽ trụ lại

Không còn được cấp hạn mức như trước, các ngân hàng giờ đây sẽ bước vào cuộc cạnh tranh tín dụng sòng phẳng – nơi năng lực vốn hóa, quản trị rủi ro và hiệu quả kinh doanh sẽ quyết định thị phần. Theo chuyên gia Lê Văn Thành (WiGroup), bỏ room là phép thử thật sự để phân loại sức khỏe hệ thống ngân hàng, và là động lực để toàn ngành nâng cấp mình.

Bà Hà Võ Bích Vân – cố vấn tài chính tại FIDT – nhận định đây là cải cách cần thiết nhưng phải có lộ trình phân loại rõ ràng. Các ngân hàng yếu không thể được thả nổi trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt mà thiếu cơ chế giám sát chuyển tiếp. Thị trường tín dụng chỉ thật sự lành mạnh khi cả tăng trưởng và an toàn cùng song hành.

Đường hướng cải cách: Không chỉ là chính sách, mà còn là bản lĩnh

Ông Phạm Chí Quang khẳng định, NHNN vẫn sẽ theo sát diễn biến tín dụng, đảm bảo mục tiêu ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng. Việc chuyển đổi từ công cụ hành chính sang định hướng thị trường là bước đi mang tính chiến lược, nhưng cũng là “bài kiểm tra” cho năng lực vận hành mới của từng tổ chức tín dụng.

Trong giai đoạn hậu trần tín dụng, chỉ những ngân hàng thật sự khỏe mạnh, minh bạch và biết tự điều tiết mới có thể đi đường dài. Cuộc chơi tăng trưởng đã mở, nhưng ai sẽ trụ lại sau cùng – đó sẽ là câu trả lời của thị trường.