Bình mới rượu cũ: Lợi thế cạnh tranh liệu có tăng?

Thị trường chứng khoán đang chứng kiến làn sóng đổi tên, đổi chủ các công ty nhỏ, nhưng hiệu quả kinh doanh không đồng đều. Các công ty được hậu thuẫn tài chính mạnh nhờ M&A và hệ sinh thái ngân hàng có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, trong khi các doanh nghiệp nhỏ, vốn yếu phải tìm cách thích nghi hoặc bị loại khỏi cuộc chơi.

Làn sóng thâu tóm các công ty chứng khoán nhỏ vẫn tiếp diễn, mở ra cơ hội nhưng cũng lộ rõ những tên tuổi chưa thể bứt phá, dù được hậu thuẫn bởi các chủ mới tài lực mạnh.

Đổi tên, đổi tướng – liệu có đổi vận?

Ngày 7/11, Công ty cổ phần Chứng khoán Thủ đô (CASC) tổ chức Đại hội đồng cổ đông bất thường 2025, chính thức đổi tên thành Công ty cổ phần Chứng khoán Capital, đồng thời chào đón cổ đông chiến lược mới – Công ty cổ phần Đầu tư Khang Chi, sở hữu gần 49,61% vốn điều lệ. Đây là bước đi nhằm củng cố tiềm lực tài chính, nhưng liệu chỉ đổi tên có đủ tạo đột phá?

Tính đến 30/6/2025, tổng tài sản CASC đạt 344 tỷ đồng, lợi nhuận 9 tháng đạt hơn 4 tỷ đồng, đảo ngược tình trạng thua lỗ cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, công ty vẫn chịu nhắc nhở từ kiểm toán về các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và liên tục dính án phạt liên quan tới cho vay, phát hành trái phiếu trong năm 2025.

Trên thị trường, việc đổi tên theo biến động cơ cấu cổ đông không phải là chuyện mới. Chứng khoán Sen Vàng thành Xuân Thiện, VISecurities thành OCBS, Chứng khoán Quốc tế Hoàng Gia thành UP… nhưng hiệu quả kinh doanh thực tế lại khác nhau. Sen Vàng dù về với Tập đoàn Xuân Thiện từ 2024, mới đổi tên đầu 2025, vẫn thua lỗ hai quý trên ba quý đầu năm, chủ yếu do tập trung tăng vốn và kiện toàn nhân sự, chưa đẩy mạnh hoạt động kinh doanh.

Trái lại, OCBS – sau khi được đổi tên từ VISecurities và gia nhập hệ sinh thái ngân hàng – ghi nhận tăng vốn lên 1.200 tỷ đồng, quý III/2025 đạt lợi nhuận kỷ lục 86,6 tỷ đồng, vượt xa cùng kỳ năm ngoái. Hoạt động tự doanh, cho vay, môi giới được đẩy mạnh, cho thấy sức bật từ hậu thuẫn tài chính mạnh mẽ.

Gia tăng tiềm lực hay chấp nhận bị thâu tóm?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang phân hóa rõ: một bên là các công ty độc lập, linh hoạt nhưng hạn chế về vốn, một bên là các công ty trong hệ sinh thái ngân hàng, được hậu thuẫn mạnh, mở ra vị thế cạnh tranh mới. Xu hướng M&A tiếp tục diễn ra, trong khi nhóm công ty ngân hàng còn dự kiến IPO để gia tăng vốn, chuẩn bị cho làn sóng nâng hạng thị trường.

Đối với các công ty chứng khoán truyền thống, lợi thế vẫn nằm ở kinh nghiệm qua nhiều chu kỳ, sự linh hoạt chiến lược và nền tảng nghiệp vụ chuyên sâu, đặc biệt trong mảng ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản – những lĩnh vực hứa hẹn sinh lợi cao. Trong khi đó, những doanh nghiệp nhỏ, vốn yếu, thị phần môi giới hạn chế sẽ khó trụ vững trong cuộc cạnh tranh khốc liệt hiện nay.

Nhìn chung, việc đổi tên, đổi tướng có thể tạo sức bật nhất định, nhưng không thay thế được nền tảng tài chính và chiến lược dài hạn. Trong một thị trường đang phân hóa, M&A vẫn là lối đi tất yếu để những công ty nhỏ tìm đường sống còn, còn các doanh nghiệp lớn phải chứng tỏ khả năng tối ưu hóa vốn và năng lực để giữ vững vị thế cạnh tranh.