BHXH tự nguyện: Bước tiến mới hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân

Từ ngày 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi năm 2024 chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi quan trọng, đặc biệt ở chính sách BHXH tự nguyện. Đây được xem là bước ngoặt lớn, tạo công bằng hơn cho lao động khu vực phi chính thức và thúc đẩy mục tiêu bao phủ BHXH toàn dân.

Từ mô hình thí điểm đến chính sách toàn quốc

Năm 1998, Nghệ An là địa phương đầu tiên triển khai thí điểm BHXH nông dân và nhận được sự đồng thuận rộng rãi. Từ nền tảng đó, năm 2008, Việt Nam chính thức ban hành chính sách BHXH tự nguyện, mở ra cơ hội cho nông dân và lao động tự do có lương hưu khi về già.

Trải qua nhiều lần sửa đổi, chính sách ngày càng hoàn thiện. Nếu như năm 2008 mới chỉ có 6.000 người tham gia thì đến giữa năm 2025, con số này đã đạt 2,59 triệu người, tăng gần 1 triệu người so với cùng kỳ năm trước.

Những điểm mới nổi bật của Luật BHXH 2024

Luật lần này được đánh giá là toàn diện hơn, với nhiều thay đổi mang tính đột phá:

Bổ sung chế độ ngắn hạn (thai sản, tai nạn lao động), giúp tăng tính hấp dẫn và gắn kết giữa người tham gia với hệ thống BHXH.

Tăng mức hỗ trợ từ ngân sách trong 10 năm đầu tham gia: hộ nghèo được hỗ trợ tới 50%, hộ cận nghèo 40%, người dân tộc thiểu số 30%, các nhóm khác 20%.

Giảm điều kiện hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm đóng BHXH.

Quy định chuyển tiếp linh hoạt: người tham gia BHXH tự nguyện trước năm 2021 đủ 20 năm đóng được nghỉ hưu sớm hơn so với quy định chung, đảm bảo quyền lợi theo cam kết ban đầu.

Những thay đổi này được người dân đón nhận tích cực. Nhiều lao động tự do, phụ nữ chuẩn bị sinh con hay người dân tộc thiểu số đều bày tỏ sự phấn khởi khi quyền lợi ngày càng thiết thực hơn.

Đẩy nhanh lộ trình vào cuộc sống

Để Luật đi vào thực tiễn, Chính phủ cùng các bộ, ngành đã ban hành nghị định, thông tư hướng dẫn. BHXH Việt Nam cũng yêu cầu các địa phương:

Nhanh chóng kiện toàn Ban Chỉ đạo BHXH, BHYT;

Chủ động truyền thông sâu rộng về những điểm mới, ưu việt của Luật;

Tăng cường phối hợp, đa dạng hóa hình thức vận động để mở rộng độ bao phủ;

Nâng cấp hệ thống nghiệp vụ, bảo đảm phục vụ thông suốt trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền hai cấp.

Theo Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn, việc triển khai chính sách BHXH tự nguyện mới cần sự chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cao từ mỗi địa phương, nhằm hiện thực hóa mục tiêu an sinh xã hội bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau.