Bất ngờ: Tàu sân bay mạnh nhất của Mỹ rời Trung Đông giữa lúc Iran vẫn bị phong tỏa

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford, chiến hạm lớn nhất và hiện đại nhất thế giới của Hải quân Mỹ, chuẩn bị rời Trung Đông để trở về nước sau gần 10 tháng triển khai liên tục. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn chưa hạ nhiệt, lệnh phong tỏa hàng hải nhằm vào Tehran vẫn được duy trì, còn thỏa thuận ngừng bắn hiện tại vẫn hết sức mong manh.

Theo các quan chức Mỹ được Washington Post dẫn lời, USS Gerald R. Ford có thể cập cảng tại bang Virginia vào giữa tháng 5, khép lại một trong những đợt triển khai dài nhất của một tàu sân bay Mỹ trong nhiều năm trở lại đây.

Sự rút lui của “át chủ bài”

USS Gerald R. Ford (CVN-78) là tàu sân bay đầu tiên thuộc lớp Ford, đồng thời là tàu sân bay lớn nhất từng được chế tạo, với lượng giãn nước hơn 100.000 tấn. Đây được xem là biểu tượng sức mạnh hải quân Mỹ, tích hợp nhiều công nghệ tiên tiến nhất hiện nay.

Việc USS Gerald R. Ford rời Trung Đông sẽ đánh dấu sự suy giảm đáng kể về hỏa lực của Mỹ tại khu vực, đặc biệt khi con tàu này là một trong ba nhóm tác chiến tàu sân bay đang hoạt động gần Iran.

Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận lần đầu tiên sau nhiều thập niên, ba tàu sân bay Mỹ cùng hiện diện tại Trung Đông, gồm USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford và USS George H.W. Bush.

Cùng với các phi đoàn trên tàu, lực lượng này sở hữu hơn 200 máy bay cùng khoảng 15.000 thủy thủ và lính thủy đánh bộ, tạo nên một trong những cụm sức mạnh quân sự lớn nhất Mỹ từng triển khai tại khu vực.

Vì sao Mỹ rút USS Gerald R. Ford?

Nguyên nhân chính là chu kỳ triển khai của USS Gerald R. Ford đã kéo dài vượt xa thời hạn thông thường.

Con tàu được triển khai từ tháng 6 năm ngoái, tức đã hoạt động trên biển gần 10 tháng, trong khi thời gian triển khai tiêu chuẩn đối với tàu sân bay Mỹ thường chỉ khoảng 6-7 tháng trong điều kiện bình thường.

Việc kéo dài thời gian hoạt động liên tục gây áp lực lớn lên thủy thủ đoàn, hệ thống kỹ thuật cũng như nhu cầu bảo dưỡng định kỳ.

Trước đó, USS Gerald R. Ford từng gặp sự cố hỏa hoạn tại khu vực giặt là vào tháng 3, khiến tàu phải tạm ngừng các hoạt động không kích trong hai ngày. Sau đó, chiến hạm này đã phải cập cảng tại Địa Trung Hải để sửa chữa và cho thủy thủ đoàn nghỉ ngơi trước khi quay trở lại làm nhiệm vụ.

Mỹ vẫn duy trì sức mạnh răn đe

Dù USS Gerald R. Ford rút khỏi khu vực, Washington không có ý định giảm áp lực quân sự lên Iran.

Giới chuyên gia nhận định tàu sân bay USS George H.W. Bush, vừa được điều động tới Trung Đông, sẽ đảm nhận vai trò thay thế nhằm duy trì năng lực tác chiến và răn đe của Mỹ trong khu vực.

Như vậy, sau khi USS Gerald R. Ford rời đi, Mỹ vẫn sẽ duy trì hai nhóm tác chiến tàu sân bay tại Trung Đông, gồm USS Abraham Lincoln và USS George H.W. Bush.

Đây vẫn là mức hiện diện quân sự rất lớn, đủ để Washington tiếp tục thực thi chiến lược gây sức ép tối đa đối với Tehran.

Bối cảnh căng thẳng chưa hạ nhiệt

Động thái điều chỉnh lực lượng diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Iran vẫn ở trạng thái đối đầu cao độ.

Mặc dù Tổng thống Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn thêm hai tuần sau thời hạn ban đầu kết thúc ngày 22/4, nhưng Tehran chưa chính thức chấp nhận việc gia hạn này.

Iran tuyên bố sẽ chỉ hành động dựa trên lợi ích quốc gia của mình và yêu cầu Mỹ phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển trước khi bất kỳ cuộc đàm phán chính thức nào có thể bắt đầu.

Trong khi đó, Washington vẫn tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran, đồng thời duy trì áp lực quân sự ở mức cao.

Song song với đó, Iran cũng tăng cường kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Nguy cơ xung đột vẫn hiện hữu

Nhiều nguồn tin từ truyền thông Mỹ cho biết Washington đang chuẩn bị các phương án quân sự dự phòng trong trường hợp thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ.

Các kế hoạch này bao gồm khả năng tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm vào nhiều mục tiêu của Iran, đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz.

Điều này cho thấy việc rút USS Gerald R. Ford không đồng nghĩa với việc Mỹ hạ thấp mức độ sẵn sàng chiến đấu.

Ngược lại, đây có thể chỉ là sự điều chỉnh lực lượng theo chu kỳ, trong khi chiến lược tổng thể của Mỹ tại Trung Đông vẫn không thay đổi.

Tín hiệu chiến lược từ Washington

Việc Mỹ cho phép USS Gerald R. Ford trở về nước phản ánh nỗ lực cân bằng giữa duy trì sức mạnh quân sự và bảo đảm tính bền vững trong triển khai lực lượng.

Sau nhiều tháng hoạt động cường độ cao, Hải quân Mỹ cần luân chuyển lực lượng để bảo đảm khả năng sẵn sàng chiến đấu lâu dài.

Đồng thời, động thái này cũng phát đi thông điệp rằng Washington đủ tự tin vào khả năng kiểm soát tình hình hiện tại, ngay cả khi giảm bớt một phần hỏa lực tại khu vực.

Tuy nhiên, với việc Iran chưa chấp nhận đầy đủ các điều kiện ngừng bắn và căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, Trung Đông sẽ tiếp tục là điểm nóng khó lường trong thời gian tới.

Cán cân quân sự vẫn nghiêng về Mỹ

Dù mất đi USS Gerald R. Ford, ưu thế quân sự của Mỹ tại Trung Đông vẫn áp đảo.

Hai nhóm tác chiến tàu sân bay còn lại, cùng mạng lưới căn cứ quân sự rộng khắp trong khu vực, đủ để Washington duy trì khả năng phản ứng nhanh trước mọi diễn biến bất ngờ.

Tuy nhiên, sự rút lui của tàu sân bay lớn nhất thế giới cũng là lời nhắc nhở rằng ngay cả siêu cường quân sự số một thế giới cũng phải tính toán kỹ lưỡng trong việc duy trì hiện diện lâu dài tại một trong những khu vực bất ổn nhất hành tinh.

Trong bối cảnh đàm phán với Iran còn nhiều trở ngại, mỗi động thái quân sự của Mỹ đều sẽ được theo dõi sát sao, bởi nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh khu vực, thị trường năng lượng và cục diện địa chính trị toàn cầu.