Bank đỏ lửa vì NIM co hẹp?

Biên lãi thuần (NIM) toàn ngành ngân hàng vừa lao dốc về mức thấp kỷ lục 2,87% trong quý 1/2026. Khi "bình sữa" NIM cạn kiệt, kỷ nguyên tăng trưởng dễ dàng dựa trên chênh lệch lãi suất chính thức khép lại, buộc thị trường chứng khoán phải tiến hành một cuộc đại phẫu định giá: Cổ phiếu ngân hàng phân hóa tàn khốc, dòng tiền tháo chạy khỏi những chiếc bánh vẽ tài chính để tìm nơi trú ẩn.

Áp lực trích lập dự phòng nợ xấu cùng chi phí vốn đắt đỏ đang biến cuộc đua lợi nhuận năm 2026 thành bộ lọc sinh tồn, nơi các game tăng vốn bóp méo thị giá không còn đủ sức mị dân.

Nhóm ngân hàng quốc doanh bất ngờ trở lại tâm điểm sau khi Thông tư 22/2026/TT-NHNN được đánh giá có tác động tích cực tới khối ngân hàng Nhà nước. VCB, BID và CTG đồng loạt hồi phục sau nhiều tuần tích lũy, kéo dòng tiền quay lại nhóm vốn hóa lớn.

VCB từng có nhịp tăng mạnh sau Nghị quyết 79 về phát triển doanh nghiệp Nhà nước, trước khi điều chỉnh sâu về vùng đáy cuối năm 2025. Sau hơn hai tháng đi ngang, cổ phiếu này đã bật trở lại quanh mốc 65.000 đồng/cổ phiếu. BID cũng hồi phục đáng kể sau giai đoạn tích lũy dưới vùng 40.000 đồng/cổ phiếu.

Trong khi đó, CTG chưa bứt phá quá mạnh nhưng lại được nhiều công ty chứng khoán đánh giá là đang ở vùng định giá hấp dẫn nhất nhóm quốc doanh.

Theo các báo cáo phân tích, CTG hiện sở hữu nhiều điểm tựa trung hạn như tăng trưởng tín dụng quanh 15%, NIM duy trì ổn định và khả năng thu hồi nợ ngoại bảng tích cực. Kế hoạch tăng vốn quy mô hơn 44.000 tỷ đồng từ lợi nhuận giữ lại giai đoạn 2023-2025 cũng được xem là “vũ khí” quan trọng giúp ngân hàng mở rộng dư địa tăng trưởng trong những năm tới.

Tuy nhiên, bức tranh toàn ngành lại không quá dễ thở.

Theo dữ liệu từ Finntrade, NIM ngành ngân hàng trong quý I/2026 giảm xuống còn 2,87%, thấp nhất nhiều năm. Áp lực chi phí vốn tăng nhanh trong khi lợi suất tài sản cải thiện chậm đang bào mòn lợi nhuận của nhiều nhà băng.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng tư nhân chịu sức ép lớn hơn cả, đặc biệt ở các ngân hàng có CASA thấp hoặc tăng trưởng tín dụng quá cao. VPB, HDB, TCB, LPB hay ABB đều nằm trong nhóm bị theo dõi sát về khả năng co hẹp biên lãi.

Ngược lại, VCB và CTG vẫn duy trì được NIM ổn định hơn nhờ lợi thế huy động vốn giá rẻ. BID lại gặp áp lực khi lợi suất cho vay và đầu tư cùng suy giảm.

Khi NIM không còn là “máy in tiền”, thị trường bắt đầu định giá lại toàn bộ nhóm ngân hàng.

Nhà đầu tư giờ không còn nhìn vào tốc độ tăng trưởng lợi nhuận đơn thuần, mà soi kỹ chất lượng tài sản, khả năng xử lý nợ xấu, bộ đệm dự phòng và câu chuyện tăng vốn.

Đó là lý do nhiều cổ phiếu ngân hàng tư nhân dù vẫn tăng trưởng nhưng không còn hút tiền mạnh như trước.

VPB, TCB hay HDB từng là nhóm dẫn sóng nhưng hiện liên tục chịu áp lực chốt lời. Những câu chuyện như chia cổ tức bằng cổ phiếu, IPO công ty con hay bán vốn ngoại vẫn đủ tạo kỳ vọng, nhưng không còn mang sức nóng tuyệt đối trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy yếu.

ACB là trường hợp khá đặc biệt.

Ngân hàng này chủ động trích lập dự phòng lớn từ cuối năm trước, chấp nhận “hy sinh” ngắn hạn để tạo bộ đệm cho giai đoạn khó khăn. Định giá hiện cũng đã giảm sâu so với trung bình nhiều năm, với P/B chỉ quanh 1,18 lần và P/E hơn 7 lần.

Dù vậy, áp lực bán ròng từ khối ngoại vẫn khiến cổ phiếu chưa thể bật mạnh.

Ở nhóm ngân hàng giao dịch dưới giá trị sổ sách, SHB, OCB, MSB hay ABB tiếp tục thu hút sự chú ý nhờ mức định giá thấp. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây là nhóm mang tính “đặt cược” nhiều hơn.

Nếu quá trình tái cơ cấu và xử lý nợ xấu diễn ra tích cực, cổ phiếu có thể bước vào chu kỳ hồi phục mạnh. Nhưng ngược lại, nhà đầu tư cũng có nguy cơ mắc kẹt dài hạn nếu dòng tiền tiếp tục rời xa các mã thiếu nền tảng tăng trưởng.

Thị trường ngân hàng đang bước sang giai đoạn khó hơn nhiều so với thời kỳ “mua gì cũng thắng”.

Khi biên lãi thuần co hẹp và lợi nhuận tăng chậm lại, cuộc chơi giờ thuộc về những ngân hàng có sức khỏe tài chính thật sự, khả năng thích nghi tốt và đủ câu chuyện để giữ dòng tiền ở lại.