Bàn tay chủ đầu tư tự nghiệm thu: Quốc hội cảnh báo rủi ro sau vụ cầu Sông Lô

Sáng 24/11, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận về dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi, trong đó nhiều ý kiến băn khoăn về cơ chế “hậu kiểm” công trình sau vụ trụ cầu Sông Lô trơ lõi thép, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân cấp nhưng phải đi kèm với năng lực thực thi.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, bà Nguyễn Thanh Hải, đặt câu hỏi: “Cầu Sông Lô ở Phú Thọ giao quyền tự nghiệm thu cho chủ công trình, việc kiểm tra phân cấp cho địa phương liệu có đảm bảo?” Bà Hải nhấn mạnh, cơ chế hậu kiểm cần rõ ràng về phương thức: kiểm tra toàn bộ hay xác suất, từng phần, vì nếu phát hiện sai sót sau khi hoàn thành công trình, chi phí khắc phục rất lớn.

Bà Hải cảnh báo, việc bãi bỏ thẩm định thiết kế sau khi giao quyền lớn cho chủ đầu tư có thể đặt ra rủi ro nghiêm trọng nếu chủ đầu tư không đủ năng lực hoặc cố tình vi phạm, đặc biệt trong bối cảnh lực lượng thanh tra, kiểm tra còn hạn chế.

“Phân cấp, phân quyền để giảm thủ tục hành chính là cần thiết, nhưng phải đi đôi với năng lực cán bộ địa phương,” bà Hải nhấn mạnh.

Liên quan đến cơ chế xử lý sự cố, bà Hải đề xuất xây dựng quy trình linh hoạt, cho phép công trình tiếp tục vận hành một phần hoặc tái khởi động sớm. “Ví dụ cầu Sông Lô khi ngừng hoạt động, học sinh phải đi vòng 30 km, các phương tiện cũng phải đi xa. Nếu phải chờ quy trình thông thường, thời gian khắc phục sẽ kéo dài,” bà nói.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng lưu ý, cơ chế miễn giấy phép xây dựng cần giới hạn rõ ràng, ví dụ chỉ áp dụng cho nhà ở riêng lẻ nông thôn không nằm trong hành lang giao thông, di sản. Ông nhấn mạnh hậu kiểm là vấn đề quan trọng và phải xử lý nghiêm vi phạm để răn đe.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng, ông Bùi Xuân Dũng, cho biết trong dự thảo luật chỉ còn một bước thẩm định thiết kế cơ sở, các bước sau giao trách nhiệm cho chủ đầu tư. “Đây là bước giảm bớt thủ tục hành chính. Chính phủ sẽ ban hành nghị định chi tiết về trách nhiệm của các bên liên quan,” ông Dũng giải thích.

Dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi hiện gồm 8 chương, 98 điều, giảm 2 chương và 70 điều so với luật hiện hành. Ngoài vấn đề hậu kiểm, dự thảo cũng tập trung cải cách thủ tục hành chính, quản lý trật tự xây dựng, phòng cháy chữa cháy và xử lý sự cố công trình.

Vụ trụ cầu Sông Lô trơ lõi thép là lời cảnh tỉnh về nguy cơ khi giao quyền quá lớn cho chủ đầu tư mà thiếu cơ chế kiểm tra hiệu quả. Việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với năng lực cán bộ địa phương và quy định hậu kiểm rõ ràng để đảm bảo an toàn cho công trình và người dân.