Bản kế hoạch 10 điểm của Iran: “Mồi câu” cho hòa bình hay chiến tranh kéo dài?

Truyền thông nhà nước Iran ngày 6-4 đưa tin, Tehran đã gửi tới Mỹ một kế hoạch hòa bình gồm 10 điểm nhằm chấm dứt xung đột với Mỹ và Israel. Kế hoạch được chuyển thông qua Pakistan – quốc gia đóng vai trò trung gian chính trong cuộc xung đột.

Theo tờ New York Times, nội dung đề xuất bao gồm những cam kết cơ bản sau:

Bảo đảm an toàn cho Iran: Tehran yêu cầu cam kết sẽ không bị tấn công trở lại.
Chấm dứt không kích của Israel: Ngừng các cuộc tấn công nhắm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
Dỡ bỏ trừng phạt: Yêu cầu Mỹ và các đồng minh hủy bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt hiện hành.
Ngừng các hành động thù địch trong khu vực: Bao gồm chấm dứt chiến dịch quân sự và các hành động gây hấn khác.
Đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz: Tạo cơ chế an ninh để tàu thuyền có thể đi qua tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng.
Tái thiết cơ sở hạ tầng bị phá hủy: Sử dụng nguồn thu từ phí đi qua Hormuz để phục hồi hạ tầng thay vì yêu cầu bồi thường trực tiếp.
Chấm dứt sức ép quốc tế về mở lại Hormuz: Iran phản đối các yêu cầu mở tuyến đường mà chưa có thỏa thuận.
Thu phí đi lại qua Hormuz: Áp mức phí khoảng 2 triệu USD mỗi tàu và chia khoản phí này với Oman, quốc gia nằm bên kia eo biển.
Sử dụng phí để tái thiết thay vì bồi thường trực tiếp: Nguồn tiền thu được dùng cho việc khôi phục cơ sở hạ tầng, không yêu cầu Mỹ hay Israel bồi thường trực tiếp.
Đàm phán thông qua trung gian: Kế hoạch được gửi tới Mỹ thông qua Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian.

Một số chuyên gia nhận định, mặc dù đề xuất này bao quát nhiều vấn đề then chốt như bảo vệ an ninh, dỡ bỏ trừng phạt, quản lý tuyến đường dầu khí quan trọng và tái thiết hậu xung đột, nhưng khó có khả năng giải quyết các yêu cầu mà Tổng thống Donald Trump đặt ra trước hạn chót ngày 7-4 theo giờ Mỹ.

Truyền thông Iran cũng nhấn mạnh rằng, Tehran kiên quyết phản đối áp lực mở lại eo biển Hormuz từ Mỹ và các đồng minh. Theo đề xuất, Iran vẫn sẽ mở tuyến hàng hải quan trọng nhưng áp mức phí và sử dụng số tiền này cho tái thiết cơ sở hạ tầng bị phá hủy do các cuộc tấn công trước đó.

Trước đó, ngày 24-3, Mỹ đã gửi tới Iran bản kế hoạch 15 điểm nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, đã chỉ trích kế hoạch hòa bình của Mỹ là “quá đáng, bất thường và phi lý” trong bài phát biểu ngày 6-4.

Các động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran gia tăng, đặc biệt sau những tuyên bố mạnh mẽ từ Washington về việc Iran cần tuân thủ các điều kiện hòa bình, cũng như các cuộc tấn công qua lại trong khu vực Trung Đông.