Áp lực từ Trung Đông "đốt nóng" giá thực phẩm

Xung đột Trung Đông không chỉ rực lửa trên chiến trường mà đang trực tiếp "thiêu đốt" ví tiền của người tiêu dùng toàn cầu. Với việc eo biển Hormuz bị phong tỏa, chỉ số giá lương thực của FAO đã vọt lên mức cao nhất trong 3 năm qua.

Sự cộng hưởng giữa chi phí năng lượng phi mã và nguồn cung phân bón đứt đoạn đang đẩy thế giới vào một chu kỳ lạm phát thực phẩm mới đầy rẫy rủi ro.

Giá lương thực thế giới tiếp tục leo thang khi xung đột Trung Đông bước sang tuần thứ 10 và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo báo cáo mới công bố của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), chỉ số giá thực phẩm toàn cầu trong tháng 4 tăng 1,6% so với tháng trước và cao hơn 2,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây cũng là tháng tăng thứ ba liên tiếp, đưa mặt bằng giá lên mức cao nhất trong hơn 3 năm qua.

Đà tăng được dẫn dắt bởi nhóm dầu thực vật, thịt và ngũ cốc — những mặt hàng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động năng lượng và logistics toàn cầu.

Nguyên nhân chính đến từ việc căng thẳng Trung Đông khiến eo biển Hormuz — tuyến vận tải chiến lược của thế giới — liên tục bị gián đoạn. Điều này làm dòng chảy dầu diesel, phân bón và nhiều nguyên liệu phục vụ sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Theo giới phân tích, khi chi phí năng lượng và vận chuyển tăng mạnh, giá thành sản xuất nông nghiệp cũng bị kéo lên theo, tạo hiệu ứng dây chuyền tới toàn bộ chuỗi thực phẩm.

Nhà kinh tế trưởng của FAO, ông Máximo Torero, cảnh báo thị trường hiện mới chỉ phản ánh một phần áp lực chi phí do nhiều doanh nghiệp vẫn đang tiêu thụ lượng hàng tồn kho cũ.

Tuy nhiên, khi nguồn hàng mới được đưa ra thị trường với chi phí đầu vào cao hơn, người tiêu dùng toàn cầu sẽ bắt đầu cảm nhận rõ áp lực giá cả trong thời gian tới.

“Hiệu ứng tăng giá hiện chưa bộc lộ hoàn toàn, nhưng sẽ lan rất nhanh nếu xung đột tiếp tục kéo dài”, ông nhận định.

Giá dầu tăng cũng khiến nhu cầu nhiên liệu sinh học đi lên, kéo chỉ số dầu thực vật tăng tới 5,9% chỉ trong một tháng — mức cao nhất kể từ giữa năm 2022.

Trong khi đó, giá thịt toàn cầu tiếp tục lập đỉnh mới sau khi tăng thêm 1,2%. Giá ngũ cốc cũng nhích lên 0,8% do lo ngại thời tiết bất lợi và diện tích trồng lúa mì suy giảm.

Theo FAO, nhiều nông dân đang có xu hướng chuyển sang các loại cây ít phụ thuộc vào phân bón nhằm cắt giảm chi phí sản xuất, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nguồn cung lúa mì trong thời gian tới.

Các chuyên gia cảnh báo nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài sang quý III, nguy cơ khủng hoảng lương thực toàn cầu có thể trở nên rõ rệt hơn vào cuối năm 2026 và năm 2027.

Trong bối cảnh lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn chưa hạ nhiệt hoàn toàn, làn sóng tăng giá thực phẩm mới có thể tiếp tục tạo sức ép lớn lên chi tiêu hộ gia đình và chính sách tiền tệ toàn cầu.