Ai đang “đốt tiền” và ai sẽ “hốt bạc” trong cuộc đua AI tỷ USD?

Hàng trăm tỷ USD đang được đổ vào trí tuệ nhân tạo (AI), mở ra cuộc đua khốc liệt chưa từng có trong lịch sử công nghệ. Nhưng chiến thắng cuối cùng có thể không thuộc về những cái tên quen thuộc như OpenAI hay Google, mà về những “người bán cuốc và xẻng” đứng sau làn sóng này.

“Power” – từ khóa vàng trong kỷ nguyên AI

Trong buổi gặp gỡ nhà đầu tư mới đây, Jon Gray – Chủ tịch kiêm COO của Blackstone – đã chiếu lại cảnh phim kinh điển The Graduate (1967), nhưng thay từ “plastics” (nhựa – biểu tượng kinh tế của thế kỷ 20) bằng “power” (năng lượng).

Theo Gray, “năng lượng chính là nhựa mới”, và nó nắm giữ chìa khóa trong kỷ nguyên AI. Đây cũng là triết lý đầu tư “cuốc và xẻng” mà Blackstone đang theo đuổi: thay vì mạo hiểm rót vốn vào các công ty phát triển mô hình AI, hãy đầu tư vào hạ tầng – yếu tố nền tảng giúp “cơn sốt AI” tiếp tục bùng nổ.

Cơn sốt hạ tầng chưa từng có

Chỉ riêng năm 2025, 4 gã khổng lồ công nghệ – Microsoft, Amazon, Google và Meta – đã cam kết chi khoảng 350 tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu. Đây là con số kỷ lục, vượt xa bất kỳ chu kỳ đầu tư công nghệ nào trước đây, kể cả thời bong bóng dot-com.

Điểm khác biệt là lần này, các công ty không đầu tư để “đón đầu” tương lai mà đang vật lộn để đáp ứng nhu cầu hiện tại. OpenAI, với hơn 700 triệu người dùng mỗi tuần, liên tục yêu cầu Microsoft mở rộng năng lực tính toán. Nhu cầu tăng vọt khiến toàn ngành bị kìm hãm bởi ba nút thắt: thiếu chip, thiếu năng lượng và thiếu mặt bằng xây dựng.

Không ai dám dừng lại. Sợ bị bỏ lại trong “khoảnh khắc AI” đã biến cuộc đua này thành một cuộc chạy vũ trang công nghệ toàn cầu – nơi ai chậm chân sẽ bị nuốt chửng.

Ai sẽ “hốt bạc” trong cuộc đua AI?

1. Những “người bán cuốc và xẻng”

Năng lượng & hạ tầng: Trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện khổng lồ, mở ra cơ hội lớn cho các công ty năng lượng và hạ tầng. Blackstone từng bỏ 10 tỷ USD mua QTS Data Centers năm 2021 – nay đã trở thành đế chế trị giá 70 tỷ USD.

Lao động tay nghề cao: Cơn sốt trung tâm dữ liệu kéo theo nhu cầu khổng lồ về thợ điện, kỹ sư, nhân viên vận hành – những công việc AI không thể thay thế.

Nhà sản xuất chip: Nvidia, Broadcom và các nhà sản xuất GPU đang ở vị thế “mỏ vàng” khi mọi dự án AI đều cần đến sản phẩm của họ.

2. Các “ông lớn đương nhiệm”

Không giống thời Internet – khi hàng loạt doanh nghiệp truyền thống bị xóa sổ – AI đang là một bước tiến hóa chứ không phải “cuộc cách mạng hủy diệt”. Những gã khổng lồ công nghệ hiện nay không chỉ sống sót mà còn dẫn đầu:

Google tích hợp AI Gemini vào công cụ tìm kiếm.
Microsoft đưa AI vào mọi sản phẩm, từ Windows tới Office, đồng thời nắm cổ phần lớn tại OpenAI.
Meta dùng AI để tối ưu quảng cáo.
Adobe, Salesforce tận dụng AI để tự động hóa quy trình.

Họ không bị thay thế, mà đang dùng AI làm đòn bẩy tăng trưởng.

Ai có thể bị bỏ lại phía sau?

1. Lao động trẻ và nhân viên cấp thấp

Nghiên cứu của Đại học Stanford cho thấy AI đang thay thế nhóm lao động 22-25 tuổi trong nhiều vị trí đầu vào.

Lập trình viên mới ra trường: Công cụ AI giúp lập trình viên kỳ cựu tăng năng suất, giảm nhu cầu tuyển dụng nhân sự mới.
Nhân viên chăm sóc khách hàng: AI có thể xử lý hàng loạt yêu cầu đơn giản, thay thế con người.

2. Ngành nghề “theo quy tắc”

Kế toán, bảo hiểm, tuân thủ hay xử lý dữ liệu đều có nguy cơ bị tự động hóa ở quy mô lớn.

3. Ngành công nghiệp sáng tạo

AI đang bắt đầu cạnh tranh với các nhà làm phim, thiết kế, sản xuất nội dung. Blackstone tiết lộ: một video quảng cáo trị giá 1 triệu USD ở Vancouver nay có thể được tạo bằng AI trong vài giờ với chi phí “không đáng kể”.

Cuộc chơi dài hơi

Khác với bong bóng dot-com, AI được xây dựng trên nền tảng dữ liệu khổng lồ của ba thập kỷ Internet và năng lực xử lý ngày càng mạnh mẽ của GPU. Trong ngắn hạn, tác động có thể nhỏ giọt, nhưng về dài hạn, AI mở đường cho robotaxi, tự động hóa toàn diện hay thậm chí là điện toán lượng tử.

Giống như “lãi kép” mà Einstein từng ca ngợi, AI chính là “lãi kép” của công nghệ: những thay đổi nhỏ tích tụ theo thời gian có thể tạo nên kỳ tích. Và trong cuộc đua này, người chiến thắng không nhất thiết là kẻ viết ra mô hình AI thông minh nhất, mà có thể là những người hiểu cách xây dựng nền móng, cung cấp năng lượng, và thích ứng nhanh nhất với xu thế.

Cuộc đua AI không chỉ là sân chơi của những “ông lớn” phần mềm mà còn là “mỏ vàng” cho các nhà sản xuất chip, công ty năng lượng, hạ tầng và cả lao động tay nghề cao. Trong khi một số nghề nghiệp có thể biến mất, những người biết đón đầu làn sóng công nghệ mới sẽ là người “hốt bạc” trong cuộc cách mạng trị giá hàng nghìn tỷ USD này.