AI – Con dao hai lưỡi: Đằng sau cơn sốt là đế chế lừa đảo tỷ đô

Khi lừa đảo bước vào kỷ nguyên AI, những chiêu trò trở nên tinh vi hơn bao giờ hết. Sự xuất hiện của "chuyên gia mô hình AI" trong các tin tuyển dụng cho thấy trí tuệ nhân tạo đang được khai thác triệt để để tạo ra những hình ảnh và video chân thực đến đáng sợ, mục đích cuối cùng là gài bẫy nạn nhân.

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo đang len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống, nó cũng đã trở thành công cụ đắc lực cho một ngành công nghiệp ngầm nguy hiểm: lừa đảo xuyên quốc gia. Những hình ảnh và video giả mạo được tạo nên từ mô hình AI – vốn dựa trên dữ liệu thật của con người – đang là “vũ khí” chủ lực trong các trung tâm lừa đảo quy mô lớn.

Để tạo ra những mô hình này, kẻ vận hành cần thu thập hình ảnh và video thật từ người thật – và vì vậy, một danh mục nghề nghiệp mới ra đời: "Cần tuyển chuyên gia mô hình AI". Những người được gọi là “tình nguyện viên” thường bị chiêu dụ bởi những lời quảng cáo trấn an, đầy vẻ vô hại như: "Không đạt KPI? Không sao, không có áp lực!" hoặc "Chúng tôi không giữ hộ chiếu!". Nhưng phía sau những lời mời gọi ấy là cả một hệ thống bóc lột có tổ chức, được ngụy trang dưới lớp vỏ "cơ hội đổi đời".

Khi “tình nguyện viên” và “nô lệ” cùng ngồi chung một bàn làm việc

Tại nhiều trung tâm lừa đảo, “tình nguyện viên” – những người bị lừa đến với hy vọng việc nhẹ, lương cao – làm việc cạnh bên các “nạn nhân” bị buôn người, bị tước quyền tự do và buộc phải tham gia vào các đường dây lừa đảo. Cả hai nhóm đều phải đạt KPI, phải "săn" được người, phải bán được ảo vọng cho những nạn nhân mới. Những người có "thành tích" xuất sắc có thể được tăng lương, thăng chức, thậm chí giàu lên – nhưng đó là giấc mộng xây trên nỗi đau của người khác.

Một số trung tâm còn trang bị cả cửa hàng rượu ngoại, xì gà, siêu thị cao cấp; và trong bóng tối, là thế giới của ma túy, mại dâm cưỡng bức, và các loại hình tra tấn tinh vi.

Không dễ thoát ra

Kalaia – một “nhân viên” may mắn được phép nghỉ việc – là trường hợp ngoại lệ hiếm hoi. Đa số những người khác không có cơ hội rời khỏi khu văn phòng, nơi hoạt động như những “pháo đài” nằm cách thị trấn Mae Sot, Thái Lan vài km – sát biên giới Myanmar. Khu vực này đang dần trở thành "tam giác vàng mới" của ngành công nghiệp lừa đảo châu Á, với các tòa nhà có hệ thống an ninh vũ trang riêng, rào thép gai, chốt canh và lính gác túc trực.

Nạn nhân bị bắt cóc từ khắp nơi – Thái Lan, Việt Nam, Philippines, Trung Quốc, thậm chí cả Nigeria hay Cộng hòa Séc – bị đưa đến đây sau khi trót tin vào những quảng cáo “việc nhẹ lương cao” trên Facebook hay Telegram. Họ bị thu điện thoại, hộ chiếu và ngay ngày hôm sau đã bị ép “làm việc”.

KPI địa ngục và nhịp sống tra tấn

Charlie và Max, hai anh em người Philippines, từng bị giam giữ tại đây, kể rằng nhóm họ gồm 13 người, mỗi người phải lừa được khoảng 2.000 USD/ngày để đạt chỉ tiêu 25.000 USD. Không đạt? Bị chích điện, đánh đập, bỏ đói, tra tấn. Một ngày làm việc kéo dài 16 tiếng, không có ngày nghỉ. Những ai có ý định bỏ trốn hoặc đơn giản là cố liên lạc với bên ngoài, sẽ bị trừng phạt thậm tệ.

Những hình thức bạo hành như tra tấn bằng điện, đốt, đánh gãy chân tay… không còn là lời đồn, mà đã bị rò rỉ qua các video kinh hoàng từ Mae Sot. Chỉ trong phạm vi 43 dặm quanh thị trấn này, ước tính có tới 60 trung tâm lừa đảo như vậy.

Những "vùng xám" được bảo kê ngầm

Sự tồn tại của những khu tự trị này là hệ quả của nhiều yếu tố đan xen: vị trí giáp biên, sự kiểm soát lỏng lẻo, lợi ích chính trị và cả những “thỏa thuận ngầm”. Chẳng hạn, trong vụ bắt cóc nam diễn viên Trung Quốc Vương Hưng đầu năm 2023, chính quyền Thái Lan chỉ thực sự can thiệp sau khi bị Bắc Kinh gây áp lực – cắt điện, ngắt internet qua sông Moei và thương lượng với quân đội phía Myanmar để thả hàng nghìn người. Nhưng những chiến dịch kiểu này chỉ mang tính tạm thời. Hầu hết người được giải cứu cũng chỉ là cấp thấp, sau đó bị trả về quê hương trong im lặng.

Một "nghề" giữa địa ngục

Thiha – một người Myanmar từng là “tình nguyện viên” – cho biết anh đã làm việc hơn bốn năm tại một trung tâm lừa đảo bên sông Moei. Công việc của anh là gọi video tán tỉnh phụ nữ lớn tuổi, giàu có ở phương Tây. “Tôi đẹp trai và nói được ngôn ngữ của tình yêu,” anh cười. “Tôi có thể dạy bạn, không khó đâu. Trong tình yêu, dối trá là điều bình thường.”

Dù được tự do hơn người khác, Thiha vẫn bị ép làm việc 13–15 giờ/ngày. Đôi khi, ông chủ trả thêm tiền nếu anh không nghỉ giải lao. Anh kể về đồng nghiệp người châu Phi bị tra tấn vì không hoàn thành KPI. “Rất nhiều người bị đưa đến đây trái với ý muốn. Tôi buồn khi chứng kiến điều đó, nhưng đây là nơi an toàn nhất với tôi. Trở về Myanmar, tôi có thể bị bom giết hoặc bị bắt lính.”

Khi được hỏi liệu đồng nghiệp của mình có cơ hội thoát ra không, Thiha im lặng một lúc rồi đáp: “Tôi không chắc. Có lẽ họ sẽ làm việc… cho đến khi chết.”