75 Năm ngành ngân hàng: hồi tưởng về những viên gạch đầu tiên trong khói lửa

Hôm nay, ngày 6/5/2026, đánh dấu tròn 75 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 15/SL thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam (nay là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).

Nhìn lại chặng đường 3/4 thế kỷ, từ những lán trại đơn sơ giữa chiến khu Việt Bắc cho đến một hệ thống tài chính - chứng khoán hội nhập toàn cầu như hiện tại, lịch sử ngành Ngân hàng là một bản hùng ca được viết lên bằng mồ hôi, trí tuệ và cả máu của những thế hệ đi trước.

75 Năm Ngành Ngân Hàng: Hồi Tưởng Về Những Viên Gạch Đầu Tiên Trong Khói Lửa

Những Ngày Đầu Tiên: Ra Đời Giữa Rừng Sâu

Cuối năm 1950, đầu năm 1951, cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, chuyển sang tổng phản công. Nền kinh tế kháng chiến đòi hỏi một cơ quan chuyên trách để quản lý tiền tệ, tín dụng, nhằm ổn định vật giá và đấu tranh kinh tế với địch.

Ngày 6/5/1951, tại hang Bình Ca, xã Thái Bình, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang (thuộc Chiến khu K), Ngân hàng Quốc gia Việt Nam chính thức được thành lập. Không có những tòa nhà cao tầng hay hệ thống core-banking hiện đại, "trụ sở" đầu tiên của ngân hàng trung ương là những căn lán tre nứa giữa rừng sâu ATK. Những chiếc két sắt ban đầu chính là những chiếc hòm gỗ, hang đá, và phương tiện vận chuyển tiền tệ, vàng bạc chủ yếu là đôi vai của những người cán bộ ngân hàng trèo đèo lội suối.

Dấu Ấn Đầu Tiên: Tờ "Giấy Bạc Ngân Hàng" Và Mặt Trận Tiền Tệ

Dấu ấn vĩ đại nhất của những ngày đầu thành lập là việc phát hành Giấy bạc Ngân hàng Quốc gia Việt Nam (thường được nhân dân gọi thân thương là tiền Cụ Hồ) để thu hồi Giấy bạc Tài chính trước đó.

Đây không chỉ là một nghiệp vụ kinh tế đơn thuần mà là một cuộc chiến thực sự. Tờ giấy bạc mới ra đời mang theo ba sứ mệnh lịch sử:

Thiết lập nền tiền tệ độc lập: Tách rời hoàn toàn khỏi sự ảnh hưởng của đồng bạc Đông Dương do thực dân Pháp thao túng.

Bình ổn vĩ mô sơ khai: Đảm bảo giá trị đồng tiền, chống lạm phát trong điều kiện chiến tranh vô cùng thiếu thốn.

Bơm vốn cho tiền tuyến: Điều hòa tín dụng, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và công nghiệp quốc phòng.

Những chính sách vĩ mô đầu tiên được thực thi trong điều kiện không có bất kỳ một mô hình tham chiếu nào phù hợp hoàn toàn, đòi hỏi sự sáng tạo và linh hoạt tuyệt đối từ những người làm chính sách.

Những Người Đầu Tiên: Đội Ngũ Tiên Phong

Nhắc đến những ngày đầu tiên, không thể không nhắc tới Đồng chí Nguyễn Lương Bằng (bí danh Sao Đỏ) – Tổng Giám đốc đầu tiên của Ngân hàng Quốc gia Việt Nam. Dù không xuất thân từ trường lớp đào tạo tài chính bài bản của phương Tây, nhưng với tầm nhìn chiến lược, tư duy thực tế và bản lĩnh cách mạng, ông đã lèo lái con thuyền tiền tệ vượt qua những ngày tháng khó khăn nhất.

Bên cạnh ông là đội ngũ những cán bộ ngân hàng thế hệ số một. Họ là những người trực tiếp cõng tiền ra mặt trận, những người in tiền trong các hang đá ẩm thấp phải ngụy trang kỹ càng để tránh máy bay địch. Có những cán bộ tín dụng đi bộ hàng chục cây số đường rừng để mang vốn đến cho từng hợp tác xã, từng hộ nông dân sản xuất vũ khí, lương thực. Họ đã làm việc với một niềm tin mãnh liệt rằng đồng tiền độc lập chính là huyết mạch của một quốc gia độc lập.

Nhân kỷ niệm 75 năm thành lập Ngân hàng Việt Nam (6/5/1951 - 6/5/2026), xin gửi lời tri ân và chúc mừng sâu sắc nhất đến toàn thể các thế hệ cán bộ, nhân viên đã và đang cống hiến cho ngành. Chúc ngành Ngân hàng luôn giữ vững bản lĩnh kiên cường, trí tuệ sáng tạo được kế thừa từ những ngày đầu bám rừng, bám chiến khu. Chúc dòng chảy tiền tệ quốc gia luôn dồi dào, an toàn và mạnh mẽ, tiếp tục là động lực dẫn dắt đưa kinh tế Việt Nam cất cánh, xác lập vị thế tự hào trên bản đồ tài chính toàn cầu!