7 năm "chuyển mình": Chứng khoán Việt sẵn sàng "hái quả" tỷ đô từ nâng hạng thị trường

Với những nền tảng then chốt đang dần được hoàn thiện, năm 2025 được kỳ vọng sẽ là thời điểm then chốt, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam trên lộ trình "nâng hạng".

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua hơn hai thập kỷ hình thành và phát triển, với mục tiêu "nâng hạng" từ cận biên lên mới nổi là định hướng xuyên suốt, thể hiện quyết tâm hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính toàn cầu. Năm 2025 đang định hình là cột mốc lịch sử, khi mọi nền tảng cần thiết cho hành trình này đang dần hoàn thiện.

Hành trình đầy nỗ lực: Từ watchlist đến mục tiêu tỷ đô

Cột mốc đầu tiên đánh dấu sự quan tâm của quốc tế là tháng 9/2018, khi FTSE Russell lần đầu đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng (watchlist) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market). Dù FTSE ghi nhận nhiều cải tiến về pháp lý, quản lý và minh bạch, nhưng cũng chỉ rõ những tồn tại như hạn chế tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, rào cản sở hữu và hệ thống thanh toán – bù trừ chưa đạt chuẩn quốc tế.

Đến năm 2019, MSCI – tổ chức xếp hạng có ảnh hưởng lớn nhất đến dòng vốn đầu tư toàn cầu – cũng nhắc đến Việt Nam, đánh giá cao tiềm năng nâng hạng nếu Việt Nam giải quyết được các vấn đề liên quan đến quyền sở hữu nước ngoài và hệ thống giao dịch.

Giai đoạn 2020-2022, Chính phủ Việt Nam thể hiện rõ định hướng nâng hạng qua các văn bản chiến lược. Nỗ lực cải cách được tăng tốc, bao gồm sửa đổi Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán để thống nhất quy định về giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL), đồng thời nghiên cứu cơ chế nới room và tách quyền biểu quyết khỏi tỷ lệ sở hữu.

Một cột mốc kỹ thuật quan trọng là tháng 8/2022, khi Việt Nam chính thức rút ngắn chu kỳ thanh toán từ T+3 xuống T+2, tiến gần hơn chuẩn mực giao dịch quốc tế, đáp ứng yêu cầu thiết yếu của cả MSCI và FTSE. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đẩy mạnh minh bạch thông tin doanh nghiệp niêm yết, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp. Số lượng tài khoản chứng khoán cá nhân tăng mạnh, đạt hơn 9,7 triệu vào cuối tháng 3/2025, cho thấy sự mở rộng nhanh chóng của nền tảng nhà đầu tư trong nước – một điểm cộng lớn trong đánh giá mức độ phát triển thị trường.

Năm 2025: Kỳ vọng 99,99% sẽ được nâng hạng

Bước sang năm 2025, thị trường kỳ vọng sẽ có sự thay đổi mang tính quyết định nếu Việt Nam hoàn tất triển khai hệ thống KRX, từng bước nới room nước ngoài và cải thiện các quy định liên quan đến quyền của nhà đầu tư nước ngoài. Dự kiến, nếu được FTSE Russell nâng hạng, Việt Nam có thể thu hút dòng vốn thụ động lên đến 6 tỷ USD.

Bà Nguyễn Thị Diệu Phương, Phó Tổng Giám đốc Điều Hành Tập đoàn VinaCapital, nhận định vai trò của đầu tư tư nhân là hết sức quan trọng để phát triển các doanh nghiệp chất lượng và quy mô lớn, từ đó thu hút dòng vốn lớn sau nâng hạng. Đầu tư tư nhân không chỉ cung cấp vốn mà còn giúp doanh nghiệp địa phương cải thiện năng lực quản lý, thiết lập hệ thống quản trị minh bạch, và thúc đẩy hợp nhất để hình thành các doanh nghiệp lớn mạnh, cạnh tranh hơn. Những doanh nghiệp này khi niêm yết sẽ tạo ra "hàng hóa" chất lượng, góp phần tăng quy mô thị trường.

Thêm vào đó, đầu tư tư nhân còn giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận mạng lưới nhà đầu tư quốc tế, mở rộng tầm nhìn và thực hiện các tiêu chuẩn bền vững về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), tạo sức hút cho dòng vốn FDI và xây dựng thương hiệu uy tín.

Ông Nguyễn Đức Hoàn, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS), tin rằng triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi FTSE trong năm 2025, dự kiến vào tháng 9, là sự kiện trọng yếu, giúp thu hút khoảng 300 - 400 triệu USD dòng vốn ETF và các dòng vốn chủ động khác, tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, qua đó giúp VN-Index bứt phá. ACBS kỳ vọng tổng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết đạt 15-16% trong năm 2025, với ngành ngân hàng đạt khoảng 14,9% và các cổ phiếu xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng, cảng biển, bất động sản dân dụng có mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng hơn.

Ông Hoàn nhấn mạnh, sau 7 năm Việt Nam được đưa vào danh sách "watch list", phải đến cuối năm 2024 khi Bộ Tài chính ban hành Thông tư 68 tháo gỡ khó khăn cho điều kiện Non-prefunding, nền tảng cho việc nâng hạng mới thực sự hoàn thiện. Vì vậy, ông tin rằng sự kiện nâng hạng có thể coi là một sự kiện chắc chắn tới 99,99% trong năm 2025. Thông thường, quyết định chính thức nâng hạng thường vào tháng 9, và cổ phiếu Việt Nam chính thức được đưa vào danh mục ETF sẽ là tháng 3/2026.

Lan tỏa tinh thần kinh doanh công bằng – minh bạch

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, khẳng định thị trường chứng khoán không chỉ thúc đẩy kinh doanh mà còn lan tỏa tinh thần kinh doanh công bằng và minh bạch. Ông cho rằng nhiều tập đoàn lớn hiện nay khó có thể phát triển chỉ dựa vào năng lực nội tại và nguồn vốn ngân hàng nếu không có thị trường chứng khoán.

Ông Hải cũng cho biết, một số tiêu chí trong mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đã gần đạt được, như tỷ lệ vốn hóa/GDP và số lượng nhà đầu tư. Dù tỷ lệ vốn hóa/GDP hiện giảm so với các năm trước, nhưng mức vốn hóa thị trường đã tăng mạnh, đạt khoảng 300 tỷ USD và số lượng nhà đầu tư lên tới hơn 9 triệu người.

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025 không chỉ mở ra nhiều cơ hội mà còn góp phần nâng cao hình ảnh và môi trường đầu tư của Việt Nam. Ông Hải cho biết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã nhận được đánh giá tích cực và sự đồng thuận từ các nhà đầu tư và tổ chức quốc tế đối với các giải pháp đã và đang triển khai.