4 ngành kinh tế hưởng lợi lớn từ dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam

Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam không chỉ là một công trình giao thông trọng điểm mà còn là động lực để nâng tầm phát triển kinh tế Việt Nam trong dài hạn.

Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam, với tổng vốn đầu tư lên đến 67,3 tỷ USD, được xem là công trình hạ tầng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và các ngành nghề liên quan.

Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam, được thiết kế với vận tốc tối đa 350 km/h, sẽ giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội và TP.HCM xuống chỉ còn 5,5 giờ, đánh dấu bước đột phá trong hệ thống giao thông Việt Nam. Sau hai lần bị Quốc hội bác bỏ vào các năm 2010 và 2019, dự án đã chính thức được thông qua vào ngày 30/11/2024. Theo lộ trình, dự án sẽ khởi công vào năm 2027 và hoàn thành vào năm 2035, hứa hẹn mang lại tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực kinh tế.

Động lực phát triển kinh tế từ dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam

Theo báo cáo từ Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap, dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam, với tổng mức đầu tư 67,3 tỷ USD, được kỳ vọng sẽ đóng góp trung bình 1% vào tăng trưởng GDP mỗi năm trong suốt 12 năm xây dựng. Các lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp bao gồm xây dựng, sản xuất thiết bị, và dịch vụ tư vấn. Ngành xây dựng, chiếm 49,5% tổng chi phí đầu tư (33,3 tỷ USD), được dự báo sẽ trở thành động lực chính, trong khi ngành sản xuất thiết bị (chiếm 16,3%, tương đương 11 tỷ USD) sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác, chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Nguồn vốn thực hiện dự án chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước (chiếm 70%), phần còn lại sẽ được tài trợ từ các khoản vay. Bộ Giao thông Vận tải cam kết giữ tỷ lệ vay nợ không vượt quá 30% tổng vốn đầu tư để đảm bảo nợ công vẫn nằm trong ngưỡng an toàn (hiện dao động ở mức 36-37% GDP, thấp hơn nhiều so với mức trần 60%). Đây là cơ hội cho các tổ chức tài chính tham gia cung cấp tín dụng, bảo lãnh vốn và dịch vụ tư vấn tài chính. Đồng thời, vốn ODA dự kiến cũng sẽ giúp giảm áp lực ngân sách và đảm bảo tiến độ dự án.

Tác động kinh tế rộng lớn

Dự án không chỉ tập trung vào vận tải hành khách mà còn hỗ trợ vận chuyển hàng hóa với 5 ga hàng hóa tại các trung tâm kinh tế lớn, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao tốc độ và hiệu quả vận chuyển. Điều này tạo lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy phát triển các ngành phụ trợ như cơ khí, bảo trì, và đóng tàu.

Các địa phương nằm trên tuyến như Đà Nẵng, Nha Trang, TP.HCM sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn hơn với khách du lịch, kéo theo sự phát triển của các ngành khách sạn, nhà hàng và giải trí. Giá trị bất động sản tại các khu vực gần ga chính như Thủ Thiêm, Ngọc Hồi được dự báo sẽ tăng cao nhờ lợi thế kết nối hạ tầng vượt trội.

Lợi ích xã hội và môi trường

Ngoài tác động kinh tế, dự án còn mang lại lợi ích xã hội và môi trường đáng kể. Với hàng trăm nghìn việc làm mới được tạo ra, hệ thống giao thông đường sắt sẽ góp phần giảm áp lực lên đường bộ, hạn chế tai nạn giao thông và cắt giảm đáng kể khí thải nhờ áp dụng giải pháp giao thông xanh.

Những thách thức cần vượt qua

Dù tiềm năng rất lớn, dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tổng vốn đầu tư khổng lồ đòi hỏi phải có cơ chế quản lý tài chính hiệu quả để tránh lãng phí. Công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư (chiếm 8,8% tổng vốn đầu tư, khoảng 5,9 tỷ USD) cần được triển khai cẩn trọng nhằm đạt sự đồng thuận từ người dân. Ngoài ra, yêu cầu cao về công nghệ, vận hành và bảo trì đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực và nhân sự.

Tầm nhìn dài hạn

Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam không chỉ là một công trình hạ tầng quan trọng mà còn là đòn bẩy chiến lược để thúc đẩy kinh tế Việt Nam trong dài hạn. Thành công của dự án phụ thuộc vào quản lý minh bạch, tài chính bền vững, và sự phối hợp hiệu quả giữa Chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng. Với chiến lược đúng đắn, dự án này sẽ mở ra một chương mới trong hành trình hiện đại hóa đất nước.