4.000 tỷ bốc hơi: Cuộc chơi đốt tiền của ZaloPay còn kéo dài đến bao giờ?

Từ ngày 1/7, ví điện tử chính thức được công nhận là phương tiện thanh toán, mở ra dư địa tăng trưởng mới và cuộc đua sản phẩm ngày càng khốc liệt. Trong vai trò được luật hóa, cuộc chơi nay không còn chỉ là đốt tiền để giành thị phần, mà là bài toán sống còn về hiệu quả và chiến lược.

ZaloPay: Vẫn đang “đốt tiền” dù tỷ lệ sở hữu của VNG đã chạm ngưỡng gần tuyệt đối

Trong quý I/2024, VNG tiếp tục bơm vốn vào Zion – đơn vị vận hành ZaloPay – để nâng tỷ lệ sở hữu lên 73,7%. Đến ngày 9/5, công ty hoàn tất mua thêm 26% cổ phần từ một cổ đông hiện hữu với mức giá 1.234 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nắm giữ lên 99,9%.

Zion là tổ chức trung gian thanh toán được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, đồng thời là đơn vị phát triển nền tảng ví điện tử ZaloPay, ra mắt từ tháng 12/2016. Tuy nhiên, bất chấp việc VNG liên tục rót vốn, ZaloPay vẫn chưa có dấu hiệu thoát khỏi chuỗi thua lỗ kéo dài.

Chỉ trong 5 năm gần nhất, Zion đã ghi nhận khoản lỗ cộng dồn lên tới 4.341 tỷ đồng, với đỉnh điểm là năm 2022 – lỗ 1.310 tỷ đồng. Tại đại hội cổ đông thường niên mới đây, ban lãnh đạo VNG đưa ra kế hoạch khá khiêm tốn: ZaloPay sẽ hoà vốn vào cuối năm 2026 – tức phải mất tròn một thập kỷ hoạt động mới có thể hết lỗ.

Không riêng ZaloPay: cả thị trường vẫn đang lỗ

Thực tế, ZaloPay không đơn độc. Ngoại trừ MoMo – đơn vị hiếm hoi công bố lãi ròng 347,5 tỷ đồng trong năm 2024 (sau khi lỗ gần 10 triệu USD năm trước), phần lớn các ví điện tử trên thị trường đều đang trong giai đoạn “đốt tiền”.

Theo báo cáo từ FiinGroup, Việt Nam có khoảng 50 công ty cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán, với ước tính 50 triệu ví điện tử hoạt động vào cuối năm nay. Tuy nhiên, thị phần thực tế lại tập trung chủ yếu vào ba tên tuổi: MoMo, ShopeePay và VNPay. Các đơn vị còn lại – trong đó có ZaloPay, Moca, Payoo, ViettelPay, VNPT Pay… – đang cạnh tranh gay gắt để giành lấy phần còn lại của chiếc bánh vốn đã nhỏ.

Một nguyên nhân lớn khiến các ví điện tử khó sinh lời là do hành vi người dùng xoay quanh khuyến mãi: dùng ví nào có ưu đãi, sau đó chuyển sang ứng dụng khác khi hết mã giảm giá. Để duy trì lượng người dùng, các ví buộc phải chạy các chương trình ưu đãi liên tục, dẫn đến chi phí vận hành cao và biên lợi nhuận âm.

ZaloPay đang đổi chiến lược

Trong bối cảnh đó, ZaloPay nỗ lực tái cấu trúc mô hình kinh doanh. Từ tháng 7/2023, công ty chuyển định vị từ một ví điện tử truyền thống sang nền tảng thanh toán tích hợp, ra mắt bộ nhận diện mới và tuyên bố cắt giảm lệ thuộc vào khuyến mãi.

Một trong những bước đi đáng chú ý là hợp tác với Napas để triển khai “QR đa năng” – giải pháp cho phép người dùng thanh toán qua ZaloPay bằng mọi ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử khác. Ngoài ra, nền tảng này còn tích hợp thêm các phương thức thanh toán mới như Apple Pay, thẻ quốc tế, thẻ ATM…

Theo dữ liệu từ doanh nghiệp, hiện nay khoảng 37% lượng người dùng mới hàng tháng của ZaloPay không đến từ ví mà đến từ các kênh thanh toán khác. Năm 2023, công ty báo cáo tăng trưởng doanh thu 40% và giảm lỗ hoạt động 42% nhờ thay đổi chiến lược này.

Khung pháp lý mới có thể tạo bước ngoặt

Một điểm tựa quan trọng cho các ví điện tử nói chung – và ZaloPay nói riêng – là từ ngày 1/7/2025, loại hình này sẽ chính thức được công nhận là một phương tiện thanh toán hợp pháp, ngang hàng với tiền mặt, tài khoản ngân hàng và thẻ.

Theo quy định mới, ví điện tử sẽ không chỉ dùng để thanh toán tại điểm bán mà còn được chuyển khoản giữa ví – ví, ví – tài khoản ngân hàng, và ngược lại. Điều này mở ra cơ hội thâm nhập sâu hơn vào thị trường thanh toán, đặc biệt tại các vùng nông thôn, nơi dịch vụ tài chính còn hạn chế.

Tuy nhiên, cơ hội đi kèm thách thức. Việc chuyển đổi mô hình kinh doanh trong khi vẫn đang gánh khoản lỗ hơn 4.000 tỷ đồng đặt ra bài toán sống còn cho ZaloPay. Nếu không sớm chứng minh hiệu quả vận hành, những kỳ vọng “hòa vốn năm 2026” có thể tiếp tục bị thử thách trong thực tế cạnh tranh khốc liệt.