3 câu hỏi "tỷ đô" của Tổng Bí thư Tô Lâm

Lấy dự án sân bay Long Thành làm ví dụ điển hình, Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra ba câu hỏi then chốt về hiệu quả đầu tư, thời gian hoàn vốn và đóng góp cho tăng trưởng. Thông điệp xuyên suốt: vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước chỉ có giá trị khi được đo bằng hiệu quả thực chất, minh bạch và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Sáng 25/2, Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị đã diễn ra. Tại đây, Tổng Bí thư có bài phát biểu chỉ đạo quan trọng, định hình rõ cách tiếp cận mới đối với khu vực kinh tế Nhà nước trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Kinh tế Nhà nước: chủ đạo bằng năng lực dẫn dắt, không phải khẩu hiệu

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại hội nghị triển khai Nghị quyết số 79 và 80 của Bộ Chính trị sáng nay.

Tổng Bí thư nhấn mạnh kinh tế Nhà nước phải thực sự là điểm tựa của nền kinh tế, giữ vai trò bảo đảm các cân đối lớn, ổn định vĩ mô và triển khai các chiến lược trung – dài hạn. Trọng tâm là những lĩnh vực then chốt gắn với an ninh năng lượng, tài chính – tiền tệ, viễn thông và hạ tầng thiết yếu.

Tinh thần chỉ đạo rõ ràng: Nhà nước cần “nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh” các cao điểm chiến lược, nhưng không ôm đồm. Ở những lĩnh vực có thể xã hội hóa, cần thiết kế cơ chế để khu vực tư nhân tham gia cạnh tranh bình đẳng và cùng phát triển. Ngược lại, những mảng hoạt động kém hiệu quả phải được sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch và dứt khoát loại bỏ “lợi ích nhóm”, “sân sau”, thao túng chính sách.

Năm điểm tựa cho kinh tế Nhà nước trong giai đoạn mới

Theo định hướng của Tổng Bí thư, khu vực kinh tế Nhà nước cần được hiện thực hóa trên năm điểm tựa:

Bảo đảm an ninh, chủ quyền kinh tế quốc gia.

Điều tiết, ổn định và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

Bảo đảm tính hạch toán, hiệu quả và kỷ luật tài chính.

Dẫn dắt khu vực tư nhân, đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi.

Thiết lập chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế.

Trong đó, chuẩn mực quản trị và trách nhiệm giải trình được nhấn mạnh như “xương sống” của vai trò chủ đạo.

3 câu hỏi từ sân bay Long Thành: thước đo của hiệu quả

Liên quan đến yêu cầu hạch toán và quản trị, Tổng Bí thư dành nhiều thời gian phân tích dự án sân bay Long Thành – công trình có tổng mức đầu tư khoảng 16 tỷ USD. So sánh với các dự án tương tự trong khu vực như Malaysia hay Singapore, mức đầu tư chỉ quanh 10 tỷ USD, Tổng Bí thư đặt ra ba câu hỏi trực diện:

Với mức đầu tư đó, dự án có vượt trội hơn các nước trong khu vực hay không?

Bao lâu thì thu hồi đủ vốn để hoàn trả cho Nhà nước?

Mỗi năm dự án đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng kinh tế quốc gia?

Điều đáng nói, theo Tổng Bí thư, cả ba câu hỏi này đều chưa được trả lời thuyết phục bằng những con số cụ thể. Đây chính là “khoảng trống” nguy hiểm nếu không được lấp đầy bằng tính toán khoa học và minh bạch.

Không hạch toán rõ, lãng phí là điều khó tránh

Từ ví dụ trên, Tổng Bí thư cảnh báo: thiếu đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế sẽ dễ dẫn tới lãng phí, tiêu cực, thậm chí thất thoát nguồn lực quốc gia. Doanh nghiệp Nhà nước phải là nơi kỷ luật nghiêm, minh bạch cao, trách nhiệm rõ ràng; không thể tồn tại tình trạng đầu tư theo nhiệm kỳ, thua lỗ kéo dài nhưng không ai chịu trách nhiệm.

Từ định hướng đến hành động

Kết luận hội nghị, Tổng Bí thư yêu cầu năm điểm tựa của kinh tế Nhà nước phải được cụ thể hóa thành chương trình hành động rõ mục tiêu, thước đo, thời hạn, cơ chế kiểm tra và chế tài. Nếu không, “vai trò chủ đạo” sẽ chỉ dừng lại ở lời nói, trong khi nền kinh tế phải gánh chịu hệ quả là lãng phí nguồn lực, suy giảm sức cạnh tranh và xói mòn niềm tin xã hội.

Thông điệp cuối cùng rất rõ: đo được hiệu quả – trả lời được những câu hỏi khó – đó mới là thước đo thật sự của kinh tế Nhà nước trong kỷ nguyên phát triển mới.