25 tỷ USD chỉ là bề nổi của tảng băng chìm Lầu Năm Góc?

Mức giá 25 tỷ USD cho chiến dịch quân sự tại Iran mà Lầu Năm Góc vừa công bố đang gây chấn động dư luận, nhưng giới thạo tin khẳng định đây chỉ là một "con số làm đẹp". Phía sau những hóa đơn bom đạn đắt đỏ là một thực tế tàn khốc hơn nhiều: Những căn cứ tan hoang, những khoản nợ y tế dài hạn cho binh sĩ và một tham vọng quân sự đang ngốn sạch túi tiền của người đóng thuế Mỹ.

Khi 25 tỷ USD chỉ đủ để thay thế kho đạn dược trong vòng 2 tháng, câu hỏi đặt ra là: Mỹ sẽ lấy bao nhiêu tiền để lấp đầy "hố đen" ngân sách mà cuộc chiến này đang đào ra?

25 tỷ USD chỉ là bề nổi của tảng băng chìm Lầu Năm Góc?

Lần đầu tiên, các quan chức Lầu Năm Góc đưa ra ước tính công khai: chiến dịch quân sự tại Iran đến nay tiêu tốn khoảng 25 tỷ USD. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây chỉ là phần nổi của bức tranh chi phí.

Đặt trong tương quan lịch sử, con số này chưa phải quá lớn. Ngân sách quốc phòng Mỹ năm nay lên tới 839 tỷ USD, chưa kể gói bổ sung 150 tỷ USD được thông qua trước đó. Trong các cuộc chiến trước, riêng năm 2008, chi phí cho Iraq và Afghanistan đã chạm ngưỡng 283 tỷ USD (tính theo giá hiện tại).

Dù vậy, 25 tỷ USD vẫn là khoản chi đáng kể nếu xét trong thời gian ngắn. Chỉ trong khoảng hai tháng, mức chi này đã vượt ngân sách thường niên dành cho đạn dược, tương đương hàng trăm USD cho mỗi hộ gia đình Mỹ. Đáng chú ý, con số này vẫn đang tiếp tục tăng khi xung đột chưa có hồi kết rõ ràng.

Cách tính chi phí chiến tranh cũng cho thấy nhiều điểm cần lưu ý. Phần lớn vũ khí, khí tài được sử dụng đã được mua sắm từ trước, nên chi phí hiện tại chủ yếu là để thay thế. Ngoài ra còn có chi phí vận hành căn cứ, hậu cần, nhiên liệu và triển khai lực lượng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng mức 25 tỷ USD chưa bao gồm thiệt hại tại các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực. Nếu tính cả chi phí tái thiết và thay thế tài sản bị phá hủy, tổng chi phí có thể lên tới 40–50 tỷ USD.

Trong những ngày đầu xung đột, nhiều cơ sở quân sự Mỹ tại Trung Đông đã chịu thiệt hại đáng kể, từ hệ thống radar đến máy bay cảnh báo sớm. Dù vậy, Lầu Năm Góc hiện vẫn chưa công bố con số cuối cùng do còn phụ thuộc vào kế hoạch sửa chữa và khả năng chia sẻ chi phí với các đối tác.

Một điểm đáng chú ý khác là chiến sự tại Iran chưa bao gồm chiến dịch bộ binh quy mô lớn – yếu tố từng khiến chi phí tại Iraq và Afghanistan tăng vọt. Điều này đồng nghĩa dư địa chi phí vẫn còn nếu xung đột leo thang.

Quan trọng hơn, chi phí chiến tranh không dừng ở những khoản chi trước mắt. Các chi phí dài hạn như chăm sóc y tế, trợ cấp cho cựu binh, điều trị chấn thương thể chất và tâm lý có thể kéo dài nhiều năm sau khi xung đột kết thúc.

Thống kê từ các nghiên cứu trước đây cho thấy tổng chi phí chiến tranh của Mỹ sau năm 2001 có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD nếu tính đầy đủ các yếu tố dài hạn. Điều đó cho thấy khoảng cách lớn giữa con số công bố ban đầu và chi phí thực tế.

Với chiến sự tại Iran, con số 25 tỷ USD vì thế chỉ là điểm khởi đầu. Phần lớn “hóa đơn” vẫn còn ở phía trước.