2026: Thoái vốn – quyết tâm hay khẩu hiệu?

Những thương vụ thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước năm 2025 mang lại khoản thu vượt xa giá khởi điểm, không chỉ thắp lại niềm tin thị trường mà còn đẩy kỳ vọng năm 2026 lên một ngưỡng không dễ thoái lui.

Sau một năm 2025 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, với các thương vụ thoái vốn Nhà nước thu về khoản thặng dư vượt xa kỳ vọng, thị trường đang đặt cược lớn vào một làn sóng thoái vốn quy mô hơn trong năm 2026.

Sức nóng từ những thương vụ "hái ra tiền"

Thương vụ thoái vốn của UBND TP. Hà Nội tại Công ty Cổ phần Giày Thượng Đình (UPCoM: GTD) cũng tạo bất ngờ lớn khi mang về gần 1.380 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần so với mức giá khởi điểm chỉ 131 tỷ đồng.

Năm 2025 đã chứng kiến nhiều thương vụ thoái vốn thành công, minh chứng cho việc tài sản Nhà nước vẫn cực kỳ hấp dẫn nếu được đưa ra thị trường đúng thời điểm và phương thức. Đơn cử, Tập đoàn PVN thu về hơn 900 tỷ đồng từ việc bán cổ phần PET. Đáng chú ý hơn là thương vụ thoái vốn của UBND TP. Hà Nội tại Giày Thượng Đình (GTD), mang về gần 1.380 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần mức giá khởi điểm 131 tỷ đồng.

Không chỉ vậy, SCIC cũng ghi dấu ấn khi thoái vốn khỏi Viettronics (VEC), thu về hơn 2.500 tỷ đồng – cao gấp 2,65 lần giá chào bán ban đầu. Những kết quả này tạo nền tảng vững chắc và tâm lý lạc quan cho giới đầu tư về năm 2026.

Danh sách chờ: Mục tiêu thoái vốn trọng điểm 2026

Từ nền tảng thành công đó, năm 2026 được kỳ vọng sẽ chứng kiến thêm nhiều thương vụ quy mô.

Dầu khí: Lãnh đạo PVN cho biết công tác tư vấn định giá thoái vốn tại PVI đã hoàn tất, dự kiến đấu giá công khai trọn lô. Trong khi đó, Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR) hé lộ kế hoạch thoái vốn khoảng 2,13%, ưu tiên tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược có thể hỗ trợ về nguồn cung dầu thô và mạng lưới phân phối toàn cầu.

Tài chính và Y tế: Nhiều kế hoạch thoái vốn chưa thành công trong năm 2025 được kỳ vọng sẽ trở lại, bao gồm VNPT thoái vốn tại Ngân hàng Hàng hải Việt Nam (MSB), SCIC thoái vốn tại Domesco (DMC), và các phiên đấu giá của VietinBank, Tổng công ty Trực thăng Việt Nam.

Công nghiệp: Công ty Chứng khoán MBS dự báo giai đoạn 2026-2027 sẽ có nhiều thương vụ đáng chú ý tại các doanh nghiệp niêm yết đầu ngành như Nhựa Thiếu Niên Tiền Phong (NTP), Viglacera (VGC) và Becamex (BCM).

Nâng cấp cơ chế: Kỳ vọng Nghị quyết Nhà nước và tháo gỡ nút thắt

Dù DNNN đang đóng góp khoảng 29% GDP và giữ vị thế độc quyền trong nhiều lĩnh vực then chốt, hiệu quả hoạt động vẫn được đánh giá là chưa tương xứng.

Để khơi thông nguồn lực, Nghị quyết riêng về kinh tế Nhà nước dự kiến được ban hành trong năm 2026 là tâm điểm chú ý. Nghị quyết này được kỳ vọng sẽ tạo ra cơ chế linh hoạt hơn cho việc tái cấu trúc, mở rộng hợp tác đầu tư, đồng thời tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc sắp xếp lại các khoản đầu tư và đẩy mạnh tiến trình thoái vốn, niêm yết còn tồn đọng.

Ở góc độ chính sách, Bộ Tài chính đã đề xuất gỡ vướng cho hoạt động thoái vốn của SCIC, cho phép giảm giá khởi điểm tối đa 10% mỗi lần (không quá ba lần) và cho phép bán theo lô (kết hợp doanh nghiệp hiệu quả và chưa hiệu quả).

Giới chuyên gia MBS đặc biệt quan tâm đến các doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước là đầu ngành, nền tảng tài chính vững vàng (ROE trên 10%) và đang được định giá hấp dẫn, coi đây là cơ hội đầu tư lớn.

Nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán

Bên cạnh hoạt động thoái vốn, tiến trình cổ phần hóa các "ông lớn" như VNPT, Mobifone, Agribank, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam được coi là "lời giải" cho bài toán khan hiếm hàng hóa chất lượng trên thị trường chứng khoán. Đây đều là những doanh nghiệp trụ cột, có vai trò dẫn dắt, hứa hẹn sẽ thu hút mạnh mẽ dòng vốn ngoại và nâng cao tính minh bạch thị trường sau khi niêm yết.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn đó. Hoạt động cổ phần hóa đã chững lại do các "cục máu đông" về đất đai, tài sản cố định, tâm lý e ngại trách nhiệm của đội ngũ quản lý, và xung đột lợi ích cục bộ, đòi hỏi những thay đổi quyết liệt từ cơ chế chính sách để tạo ra cú hích thực sự trong năm 2026.